Dünya işığına həsrət qalan insanları gözdən əlil adlandırırıq. Bu insanların böyük əksəriyyəti anadangəlmə kor olsa da, müəyyən bir qismi bu bəlaya sonradan mübtəla olub. Qeyd edək ki, respublikamızda həm gözdən əlillər üçün internat məktəb, həm də musiqi məktəbi fəaliyyət göstərir. "Danışan kitabxana" layihəsi isə onlara verilən ən böyük hədiyyədir.

   Gözdən əllilərdən musiqi aləmində, ədəbiyyat sahəsində, nəşriyyat və s. sistemində çalışan çoxlu sayda insan var. Bəzən çoxlarımız onlara elə-belə baxırıq. Əslində isə onlar daha böyük işlər görməyə qadirdir. Hətta sovet dövründə gözdən əlillər üçün xüsusi müəssisələr açılmışdı. Gözdən əlillər burada müxtəlif fəaliyyət sahələrilə məşğul olurdu. Məlumatımıza görə, onlar iynə, sancaq, soyuducu üçün çəngəl və s. istehsal edirdi.

   Korların əməyinin məhsulu olan bu məişət vasitələri insanların sosial həyatında əməlli-başlı rol oynayırdı.

   Əldə elədiyimiz məlumata görə, indi gözdən əlillərin böyük əksəriyyəti işsizdir. Onların əlilliyə görə aldığı cüzi müavinətlə isə korların dolanması mümkünsüzdür. Bəlkə də bunun nəticəsidir ki, korlar arasında da dilənçilik geniş yayılıb. Belə ki, indi şəhərdə dilənçiliklə məşğul olan insanların 10-dan 4-ü gözdən əlildir. Bəzən olur ki, müəyyən adamlar saxtakarlıq edərək özünü kor kimi qələmə verir. Elə hallar da olur ki, gözdən əlilləri metro keçidində, bazarda

   və s. yerlərdə dilənən görürük.

   Korlar Cəmiyyətinin üzvü, şair-publisist Giya Paçxataşvili də gözdən əlillərin kütləvi işsizliyini təsdiq elədi. O, bizimlə söhbətində bildirdi ki, gözdən əlillərə məxsus bütün kombinat və sexlər fəaliyyətini dayandırıb və bu da onların işsizliyinə səbəb olub":Sovet vaxtı Korlar Cəmiyyəti ən varlı təşkilat idi. Hətta Azərbaycan metropoliteninin əksər stansiyaları Korlar Cəmiyyətinin vəsaitilə tikilib. Dünən metropoliten tikən təşkilatın üzvləri bu gün dilənirsə, demək vəziyyət çox acınacaqlıdır. Sovet dönəmində korlara hər altı aydan bir mənzil verilirdisə, indi 10 ildən bir verilir. Əvvəllər gözdən əlillər ayda 120 manat pensiya alırdı və bu pulla əməlli-başlı dolanırdı. Təbii ki, bu halda onların dilənməyə nə maddi, nə də mənəvi ehtiyacı var idi. Sovet quruluşu dağılan kimi Korlar Cəmiyyətinin mülkləri, tabeliyində olan müəssisələr də dağıldı. Cəmiyyətin beş dənə tədris-istehsalat kombinatı vardı. Kombinatlarda alt paltarlarından tutmuş, xalça, mismar, "Çinar" soyuducuları üçün "vilka", qaşıq-çəngəl və s. istehsal olunurdu. Gözdən əlillər yüksək maaş alırdı".

   G.Paçxataşvili dedi ki, son illər Korlar Cəmiyyətinə rəhbərlik edən şəxslər cəmiyyətə məxsus mətbəənin və digər müəssisələrin sənədlərini qəsdən it-bata salıb. Onun sözlərinə görə, bu mətbəədə korlar üçün dərsliklər, gözdən əlil şair və yazıçıların kitabları nəşr olunurdu.

   G.Paçxataşvilinin dediyinə görə, Cəmiyyətin hazırkı sədri Səmiyar Abdullayev çalışır ki, cəmiyyətə məxsus müəssisələri geri qaytarıb, burada işlərin bərpa edilməsinə nail olsun: "Lakin hər sahədə olduğu kimi, Korlar Cəmiyyətində də "müxalifət" var. Onlar fikir birliyinə gələ bilməyib hərə öz marağının təmin olunmasını istəyir. Bu parçalanmanın nəticəsidir ki, müəssisələrin çoxunu məhkəmə yolu ilə qaytarmaq mümkünsüzdür. Bizə bir müddət əvvəl Korların Səsyazma Studiyasında yaşamaq üçün yer verdilər. Oranı birtəhər yaşayış şəraitinə uyğunlaşdırdılar. Amma yenə də vəziyyətimiz yaxşı deyil. Nə işığımız var, nə qazımız. "Azərenerji" və "Azəriqaz" deyir ki, bura yaşayış binası olmadığı üçün elektrik və qaz verə bilmərik. Onlar haqlı olsalar da, bu məsələni yoluna qoymaqda bizə yardım etməlidirlər".

   Korlar Cəmiyyətinin sədri Səmiyar Abdullayev isə "Bakı-Xəbər"ə bildirdi ki, korların kütləvi işsizliyilə bağlı deyilənlər həqiqət deyil. Onun sözlərinə görə, hazırda gözdən əlillərin müəyyən bir qismi işlə təmin edilib. Cəmiyyət sədrinin dediyinə görə, ölkə korlarının heç də hamısının əmək qabiliyyəti yoxdur, respublikada 4-5 min nəfər əmək qabiliyyəti olan gözdən əlil var: "Biz ictimai təşkilatıq və bu qədər gözdən əlili işlə təmin eləmək bizim imkanlarımız xaricindədir. Cəmiyyətə məxsus kombinatların bəziləri qalsa da, onları məcburi köçkünlər zəbt edib, bəzilərisə qəzalı vəziyyətdədir, onların təmirə ehtiyacı var, əlimizdə isə vəsait yoxdur. Amma biz başqa istiqamətlərdə iş yerləri açırıq. Bu gün peşə kursları təşkil edir, müəyyən layihələr həyata keçiririk. Məsələn, masajçılıq, rabitəçilik kursları təşkil eləmişik.

   Artıq gözdən əlillərin rabitə sistemində çalışması istiqamətində işlər aparırıq. Bu sahədə, demək olar ki, çox böyük uğurlarımız var. İndi gözdən əlillər "Azersell" və "Baksell" şirkətlərində işlə təmin edilir. Masajçılıq peşəsi isə gözdən əlillərə daha uyğun bir peşədir. Bizim artıq Masaj Reablitasiya Mərkəzimiz fəaliyyət göstərir. Masaj kurslarını bitirən gözdən əlil müstəqil olaraq gedib hansısa bir klinikada, xəstəxanada, sanatoriyada işləyə bilir. Bu insanlar halal yolla pul qazanır. Kimsə dilənməyə meyllidirsə, zəhmətlə pul qazanmaq istəmirsə gedib o yolu tutur".

   S.Abdullayevin dediyinə görə, camaat elə bilir ki, ölkədəki bütün gözdən əlillər Korlar Cəmiyyətinin üzvüdür, əslində isə belə deyil. S.Abdullayev dilənçiliklə məşğul olan gözdən əlillərlə də bağlı fikir bildirdi. Cəmiyyət sədri dedi ki, dəfələrlə onun özü də belə şəxslərə rast gəlib":Dilənən gözdən əlillərin, demək olar ki, 90 faizinin bizə aidiyyəti yoxdur. Ölkədə təxminən 30 min gözdən əlil var, onların 10 mini bizim üzvümüzdür. Gözdən əlillərin hamısına Korlar Cəmiyyəti cavabdehlik daşımır.

   Müvafiq icra orqanları, onların valideynləri və yaxınları o insanlarla məşğul olmalıdır. Dilənçiliklə məşğul olan korlarla bağlı bir neçə dəfə araşdırma aparmışıq. Üzə çıxarmışıq ki, əksəriyyətinin heç bu cəmiyyətlə əlaqəsi yoxdur. Sizə deyim ki, o gözdən əlillərin bəzilərinin də imkanları çox yaxşıdır. Normal pensiya alanlar var. Bizim cəmiyyətin üzvlərindən də biri dilənçilik edirdi. Biz ona dedik ki, nə istəyir onun üçün edək, amma dilənçilik eləməsin".

   S.Abdullayevin fikrincə, hazırkı şərait o kombinatların işə düşməsini tələb eləmir. Cəmiyyət sədrinin sözlərinə görə, onlar Avropa təcrübəsini izləyir, gözdən əlillər üçün daha uyğun fəaliyyət sahəsi seçirlər":Korların istehsal etdiyi məhsullar tekstil sənayesi məhsulları, plastmas qablar olub. Tutalım, bu gün onları yenidən istehsal eləsək də, bu məhsulları satmaq üçün bazar yoxdur. Problem budur. Müraciət eləmişik, araşdırmalar aparılıb. Burada xeyir yoxdursa, hökumətin pulunu niyə xərcləyək? Bəzi gözdən əlillər bunu asan sayır.

   Amma asan məsələ deyil. Bu iqtisadi baxımdan hesablanmalı və əsaslandırılmalıdır. İnvestisiya yatırımı oldusa, o mütləq gəlir gətirməlidir. Biz beynəlxalq təcrübəni öyrənmişik, artıq bütün ölkələrdə bu şeylər yoxdur. Biz Avropa ölkələrinin yolu ilə gedirik. İndi kompüter kursları açır, gözdən əlillərin informasiya məkanınına çıxışını təmin edirik. İnsanların təcrid vəziyyətdən azad olunması istiqamətində müəyyən işlər görmüşük və s. Vaxtilə fəaliyyət göstərən fabrik və sexlərin gözdən əlillərə heç bir xeyri olmayıb. Sovet dövründə müəyyən mafioz qruplar onlardan bəhrələnib".

   S.Abdullayevin bildirdiyinə görə, bu gün Cəmiyyətin təşkil etdiyi rabitə kurslarını bitirən gözdən əlillərə sertifikat veriləcək. O dedi ki, artıq gözdən əlillərin işlə təmin edilməsi üçün həm Səhiyyə, həm də Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları nazirliklərilə danışıqlar aparılıb.