Bilindiyi kimi, son bir neçə ayda ölkə gündəmində dəfələrlə qaldırılan məsələlərdən biri də çörəyin qiymətinin aşağı salınması olub. Bu təklif həm də onunla əsaslandırılıb ki, dünya bazarında taxılın qiyməti ucuzlaşıb. Lakin həm dünya bazarlarında taxılın ucuzlaşmasına, həm də ölkə daxilində bu məhsulun istehsalının artmasına baxmayaraq, indiyə qədər çörəyin qiyməti hələ də aşağı salınmayıb.

   Bu arada isə məlum olub ki, yaxın 12-18 ayda dünya bazarlarında buğda təklifi artacaq və bununla da qiymətin aşağı düşməsi davam edəcək. BMT-nin Ümumdünya Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) ekspertləri qeyd edir ki, ümumilikdə yeni məhsulun yığılması da nəzərə alınmaqla, buğdanın dünya üzrə ehtiyatlarının gələcəkdə artımı müşahidə ediləcək. Artıq Hindistan, Çin, AB və Cənubi Amerika ölkələrində istehsal edilən məhsulların yaxın vaxtlarda bazara daxil olması gözlənir. 2010-cu ilin iyun ayının yekunları üzrə buğda ehtiyatı 2008-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 28% artaraq 183,5 milyon tona çata bilər.

   Qeyd edək ki, yaxın bir neçə ildə dünyanın əsas ticarət məkanı olan Çikaqonun SWOT birjasında buğdanın bir buşelinin qiyməti 4,8 dollardan 4-4,25 dollara düşə bilər FAO ekspertlərinin hesablamalarına görə, cari il yanvar ayının yekunlarına əsasən, buğdanın qiymət indeksi hər ton üçün 2009-cu ildəki 174 dollardan 170 dollara düşüb. Xatırladaq ki, 2008-ci ildə buğdanın bir tonunun orta qiyməti bundan, növündən asılı olaraq, 2-3 dəfə baha olub. Lakin ötən dövr ərzində qiymət əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşıb və indi də ucuzlaşmaqda davam edir. Məhz bu da, ekspertlərə görə, Azərbaycanda yenidən çörəyin qiymətinin aşağı salınması məsələsini gündəmə qaytaracaq əsas faktor olacaq.

   Xatırladaq ki, ötən ilin son rübündə bu məsələ kənd təsərrüfatı naziri İsmət Abbasov tərəfindən gündəmə gətirilib. Həmin vaxt nazir qeyd edib ki, çörəyin ucuzlaşması məsələsi gündəmdədir və çörəkbişirmə sənayesində çalışan sahibkarlar qiymətlərə yenidən baxmalıdır. Belə mövqedən çıxış edən nazir dediklərini əsaslandırmaq üçün kifayət qədər tutarlı arqumentlər də səsləndirib: "Dünya bazarında və Azərbaycanda istehsal olunan buğdanın qiyməti təxminən 2 dəfə ucuzlaşıb. Belə olan halda çörəyin də qiymətinin ucuzlaşması üçün ciddi əsaslar var".

   Lakin ötən il bu istiqamətdə edilən təşəbbüslər hər hansı ciddi nəticə vermədi. Onu da xatırladaq ki, Azərbaycanın ərzaq buğdasına tələbatı 1 milyon 600 min tondur. Ötən il isə 2 milyon 130 min tondan çox ərzaq buğdası istehsal olunub. İndi ölkənin xeyli buğda ehtiyatı var və yuxarıda qeyd olunduğu kimi, dünya bazarlarında taxıl get-gedə ucuzlaşmaqdadır. Məhz bütün bunlara əsasən ekspertlər çörəyin qiymətinin aşağı salınmasını zəruri hesab edir.

   Araşdırmalar göstərir ki, indi Azərbaycana gətirilən taxılın da qiymətində ucuzlaşma müşahidə olunur. Bu şəraitdə çörəyin qiymətinin aşağı düşməməsini isə əksər çörəkbişirmə sexlərində çörəyin maya dəyərinin artması ilə izah edirlər. Bildirirlər ki, taxıl ucuzlaşsa da, unun topdansatış qiyməti bahalaşan xətt üzrə inkişaf edib. Ekspertlər qeyd edir ki, əslində burada da kifayət qədər paradoks var. Çünki həm idxal olunan, həm də yerli buğda xeyli aşağı qiymətə alınırsa və ucuzlaşırsa, deməli, unun və beləliklə də çörəyin qiyməti müvafiq olaraq enməlidir. Lakin son dövrlərdə ölkəmizdə unun yalnız bahalaşması müşahidə olunub. Digər məlumatlara görə, bir müddət əvvəl çörək istehsalı ilə məşğul olan zavodlar qiymət endiriminə getməyə hazır olsalar da, analoji işlə məşğul olan digər hüquqi və fiziki şəxslər bunun qəti əleyhinə çıxıb.

   

   Ekspertlər isə qeyd edir ki, istənilən halda, məsələyə dövlət səviyyəsində müdaxilə olunmasına ehtiyac yaranıb. İlk növbədə ona görə ki, normal iqtisadi prosesdə taxıl bazarında qiymətlər ucuzlaşırsa, bu, çörək sənayesinə də təsir etməlidir.

   Belə mövqedən çıxış edən iqtisadçılar qiymətlərin xronikasına xüsusi diqqət yetirir. Qeyd olunur ki, hələ 2008-ci ilin birinci yarısının sonlarına yaxın dünya bazarında taxılın qiyməti maksimum həddə - 1 tonu 350-400 ABŞ dollarına çatmışdı. Lakin qlobal iqtisadi böhrandan sonra indi dünya bazarında, növündən asılı olaraq, taxılın son qiymətləri orta hesabla 60-170 dollar arasındadır. Yəni qiymətdə əhəmiyyətli enmə baş verib və bu proses təbii olaraq Azərbaycana da təsirsiz ötüşməməlidir.

   Hələlik isə faktdır ki, yuxarıda göstərilənlər fonunda unun bahalaşması və çörəyin qiymətinin ucuzlaşmaması daha çox süni xarakter daşıyır. Onu da bildirək ki, hökumət hələ də yerlərdə taxıl istehsalı ilə məşğul olan fermerlərə müxtəlif subsidiyalar verir.

   Bu isə elə fermerlər üçün də taxılın istehsalının ucuz başa gəlməsinə şərait yaradır. İndi isə əsas məsələ yaradılan taxıl bolluğundan sadə əhalinin faydalanmasını təmin etməkdir və bunun əsas yolu da unun, çörəyin qiymətinin aşağı salınmasından keçir. Çörəyin hökumət tərəfindən qiymətinin də tənzimlənən mallar siyahısına salınması məsələsi müxtəlif vaxtlarda gündəmə gətirilib və bu, bu gün də aktualdır.