Redaksiyamıza Əsgəran Rayon Milis Şöbəsinin tabeliyində Xocalı milis bölməsinin ilk rəisi, hazırda təqaüddə olan polis zabiti Sabir Məmmədovun məktubu gəlib. Məktubun maraqlı olduğunu nəzərə alıb çap edirik: "1990-cı ilin yanvar hadisələrindən sonra mən Orta Asiyadan Azərbaycana gəldim. Daxili işlər naziri, mərhum Məhəmməd Əsədov məni DQMV-nin Əsgəran Rayon Milli Şöbəsinin tabeliyində Xocalı milis bölməsinə ilk milis rəisi təyin etdi.

   Nazir biləndə ki, qardaşım, milis polkovniki Sadir Məmmədov DQMV Dİİ-də rəis müavinidir, dedi:

   - Qardaşınla əl-ələ verib, birlikdə təcavüzkar erməni hərbçilərini yerində oturdarsınız. Qorxmayın, mən həmişə sizi müdafiə edəcəyəm. Nəhayət, Əsgəran Dİİ-ni tabeliyində Xocalı milis bölməsi yaradıldı. Tez bir zamanda Xocalı sakinlərindən 58 nəfər mülki şəxs milis sıralarına qəbul etdim. Yeni təşkil olunmuş milis bölməsinin işə başlamaq üçün binası yox idi. Mən o vaxtkı DQMV Daxili İşlər İdarəsinin rəisi, mərhum general Kovalyovun qəbulunda oldum. Onun tapşırığı ilə bizə iki ədəd köhnə vaqon verildi. Həmin vaqonları Xocalı aeroportunun yaxınlığındakı təpənin üstündə yerləşdirdik. O zaman gün ərzində İrəvandan Xocalıya 31-32 reys "Yak-40" təyyarəsi gəlirdi. (əlbəttə, ermənilər Stepanakertə gəlirdilər).

   Sonra bu reysin sayı 4-ə endirildi, daha sonra isə həftə ərzində 1 və ya 2-reys olurdu. Biz bu barədə DİN-ə məlumat verdik.

   Belə ki, respublika rəhbərliyi Xocalıda və onun ətrafında baş verən hadisələrdən Xocalı milisi vasitəsilə ətraflı məlumat alırdı. Təbii ki, bu Əsgəran rayon rəhbərliyini qane etmədiyindən, ermənilər bizim bölmənin işinə hər vəchlə mane olmağa çalışırdılar. Bütün bunlardan xəbərdar olan Daxili İşlər Nazirliyi Xocalıda milis şöbəsi üçün inzibati binanın tikilməsinə göstəriş verdi. Şöbəmizin milis əməkdaşları, texniki işçilərimizin, DİN-in tikinti biriqadasının işçilərinin Malik, Vəli Sadıqov, Allahverdi Azadov və başqalarının səyi nəticəsində vaxtından tez 52 otaqdan ibarət 2 mərtəbəli bir bina tikilib istifadəyə verildi. 1991-ci ildə sürücüm Azərlə xidməti "UAZ" maşınında Xankəndinə Dİİ-nə tikinti sahə üzrə sənəd aparırdım. Dİİ binasının qarşısında maşını saxlayıb içəri daxil oldum. Həmin binanın qarşısında xeyli erməni məişəli qadın və kişi dayanaraq binanı və xidməti maşınımı dövrəyə almışdılar. Həmin vaxt Bakıda yaşamış erməni milləti olan bir qadın mənə yaxınlaşaraq pıçıltı ilə dedi: - Rəiscan, səni və qardaşını girov götürmək istəyirlər.

   Ehtiyatlı olun!

   Dİİ-rəisi Kovalyovun qəbul otağında növbə gözləmədən içəri girib bu haqda generala məlumat verdim.

   Mən cəld əlimin işarəsi ilə sürücüm Azərə pəncərədən işarə etdim ki, maşını Şuşaya tərəf sürüb qaçsın. Xəbər gəlmişdi ki, ermənilər Xocalı yolunu bağlayıblar. Çünki ermənilər maşının Xocalı milis şöbəsinin olduğunu bilirdilər. Azər cəld maşını yerindən tərpədib gözdən itdi.

   Dİİ-nin rəisi Kovalyovun və onun müavini polkovnik Sadir Məmmədovun operativliyi nəticəcində DQMV-nin komendantı Safonova və qərargaha məlumat verildi. Az sonra silahlı rus hərbçiləri VTR-lə Dİİ-nə gəlib, məni və qardaşım Sadir Məmmədovu arxa qapıdan çıxararaq qərargaha gətirdilər.

   Sürücüm Azər Şuşaya qaçandan sonra ratsiya ilə mənə məlumat verdi ki, Şuşadayam. Ratsiyada bu sözləri eşidən Xocalı milisinin əməliyyat üzrə rəis müavini Hüseyn Əliyev, Yaşar Hacıyev, İlham Hüseynov və İlqar Hümbətov dərhal Stepanakertə gəlib məni qərargahdan götürdülər və Xocalıya (arxa yolla) qayıtdıq. Həmin vaxt Hüseyn Əliyevin cəsarətli hərəkəti indi də gözlərim önündədir.

   1991-ci ilin noyabr ayından Ağdam-Şuşa yolu ermənilər tərəfindən Əsgəran qalası keçidindən betonlandığı üçün bütün əlaqələr kəsilmişdi. Orada azərbaycanlılar yaşayan kənd əhalisinə, milis işçilərinə və özünümüdafiə dəstələrinə ərzağı vertolyotla verirdik. Əlac ancaq hava yoluna idi.

   Yaxşı yadımdadır, Dİİ-dən şəxsi heyət üçün aldığım geyim və hərbi sursatları Xocalıdan gətirmək üçün bir neçə kün Ağdamda vertolyot gözlədim. Nəhayət, DİN-in xətti ilə və DQMV, Dİİ-nin rəis müavini olmuş polkovnik S.Məmmədovun köməyi sayəsində bir ədəd "Krokodil" vertolyotu əldə edə bildim.

   1991-ci il sentyabr ayının 25-də Ağdamdan Xocalıya gələn, içərisində 16 nəfər tikinti işçisi olan avtobusu ermənilər Əsgəranın düz ortasında (Ağdam-Xocalı-Şuşa yolunda) yoldan çıxararaq aşırmışdılar. Bu faciədən xəbər tutan Xocalı milis əməkdaşları ilə hadisə yerinə gəldik. Milis serjantı Əhliman Ağayev qolundan yaralandı. Səhəri gün, yəni sentyabrın 26-da Ağdamdan-Xocalıya işə gələn milis işçilərindən Natiq Əhmədov və Əli Vəliyev sübh çağı Əsgəran qalasının 50 metrliyində erməni yaraqlıları tərəfindən qəddarcasına qətlə yetirilmişdi. Hadisə yerini Xocalı milisinin əməlliyatı üzrə rəis müavini Adilov Hafis müayinə etdi. Çünki istintaq qrupuna məlumat versək də, onların Şuşadan hadisə yerinə gəlməsinə erməni yaraqlıları yol vermədi. Atışma nəticəsində qrup Şuşadan çıxa bilməmişdi.

   Buna baxmayaraq, ara-sıra DİN-in nümayəndələri, jurnalistlər də Xocalıya baş çəkirdi. Onları da qınamıram, yolun bağlı olmağı, vertolyotun ara-sıra olması hamını çaş-baş salmışdı. Xocalıya jurnalist ayağı dəymirdi. Həmin vaxt - 1991-ci ilin dekabr ayının 29-da üç nəfər jurnalist Bakıdan Xocalıya gəlmişdi. Onlar Xocalıya, dediklərinə görə, birinci dəfə idi gəlmirdilər. Gələnlər Xocalıda camaatın çətin vəziyyətdə - çörəksiz, silahsız, işıqsız olmasının şahidi oldular. Jurnalist Qulu Məhərrəmli və onunla gələn yoldaşları Xocalının bir çox yerlərini gəzərək postları, camaatdan müsahibə götürərək lentə alırdılar.

   Lentə çəkilən görüntülər bir-iki dəfə hissə-hissə televiziya vasitəsilə yayımlandı. Lakin hələ bu günə kimi bir dəfə də tam yayımlanmayıb. Bilmirəm, Qulu Məhərrəmli o çəkilişi Xocalı günündə (hər il) nə üçün efirə vermir?

   Xocalı rayon icra hakimiyyətinin başçısı Elman Məmmədovla söhbətimiz oldu ki, o Bakıya getsin, respublika rəhbərliyi ilə - Həsən Həsənovun adını çəkdim - danışsın ki, vertolyot alıb qadınları, uşaqları və qocaları Xocalıdan çıxaraq. Elman Məmmədovu fevral ayının 9-da yola sala bildim. 13 fevralda qayıtdı. Növbə mənim olduğu üçün axşam saat 19-00 radələrində Xocalıdan təxminən 28-30 nəfər mülki şəxslə birlikdə Gəncəyə uçduq. Böyük vertolyotu müşayiət edən iki ədəd "Krakodil" vertolyotla yaralıları Bakıya yola saldıq.

   Gəncədən 7 avtobusla camaatı götürüb Ağdama gətirdim. Ağdamdan hərbi sursat götürüb Xocalıya qayıtmalı idim. A.Atakişiyevlə Gəncəyə gəldim. Gəncə Şəhər Partiya Komitəsinin katibi Səbuhi Abinov, Gəncə şəhər Dİİ-ni rəisi Eldar Həsənov ciddi çalışsalar da, Zaqafqaziya dairəsinə məxsus vertolyotun Xocalıya uçmasına icazə ala bilmədilər. Yollar bağlı olduğundan, Xocalıya qayıtmaq mümkün olmadı.

   1992-ci ilin 26 fevral gecəsi nankor ermənilərin hərbi birləşmələri Xocalı şəhərini 366-cı alayın köməyilə yerlə-yeksan edərək xalqımıza qarşı soyqırım törətdilər.

   1998-ci ildə xəbərim olmadan məni təqaüdə göndərdilər. Hazırda təqaüddəyəm. 1992-ci ildən sonra Xocalı polis şəxsi heyətini Ağdam Dİİ milis batalyonuna verdilər. Bizim milis işçiləri Ağdamda Yeddixırman, Çilli, Fərrux kimi kəndlərin müdafiəsində düşmənə ciddi zərbələr endirirdi. Yeddixırman postunda Bəhmən Bağırov qəhrəmancasına həlak oldu, Fərrux uğrunda gedən döyüşlərdə Xocalı milisinin əməkdaşı, baş serjant İnqilab İsmayılov şəhid oldu. Hər ikisi ölümündən sonra Milli Qəhrəman adına layiq görülüb.

   Həmişə öndə gedən Xocalı polis əməkdaşları ilə birlikdə Ağdam Polis Batalyonunun əməkdaşlarından Namiq İlyas oğlu Allahverdiyevin də zəhməti az olmayıb. Allah şəhidlərimizə rəhmət eləsin, qəbirləri nurla dolsun!

   Son

   Artıq Xocalı hadisələrindən 18 il keçir. Hamı Vətən, Qarabağ, Ağdam, Şuşa həsrətilə yaşayır.

   Demək olar ki, yaşlı nəsildən az adam qalıb. Getdikcə hər şey yaddan çıxır, amma erməni cəlladlarının törətdiyi genosid hadisələri heç bir vaxt qəlblərdən silinməyəcək. Vaxt uzandıqca Qarabağı tanımayanlar və o hadisələri görməyənlər qəzet, jurnal və kitab yazırlar. Çünki elə düşünürlər ki, artıq hər hadisə yaddan çıxıb.

   Bu da tarixə ləkədir, tarix saxtalaşdırılır. Tarixi saxtalaşdırmaq cinayətdir. Bizim çalışdığımız odur ki, qoy gələcək nəsil olmuş hadisələri düzgün bilsin və bu, onlarda silinməz bir iz kimi qalsın.

   Ali baş komandanın göstəriş və əmri bizim üçün əsas amil olaraq qalır.