Azərbaycanın cənub qonşusu olan İran bu dəfə iki mühüm məsələ ilə bağlı yenidən dünyanın diqqət mərkəzinə gəlib. Bu məsələlərdən biri, həmişə olduğu kimi, İranın nüvə proqramı, digəri isə Fars və ya Ərəb körfəzi ətrafında yaranan qalmaqaldır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, ikinci məsələnin, birbaşa olmasa da, dolayısı ilə Azərbaycana da aidiyyəti var.

   Nüvə məsələsinə gəlincə isə, İran uranın zənginləşdiriləcəyi iki yeni obyektin inşasına başlamağı planlaşdırdığını bildirib. İranın dövlət mətbuatı ölkənin nüvə proqramının başçısı Əli Əkbər Salehiyə istinadən bildirir ki, obyektlərin inşası İran təqvimi ilə yeni ildə, yəni mart ayında başlayacaq. Xatırladaq ki, İran hələ ötən ilin noyabr ayında beynəlxalq ictimaiyyətin nüvə prosesini dayandırmaq çağırışlarına əhəmiyyət verməməyə davam edərək, Natanzda mövcud obyektdən əlavə, uran zəngiləşdirən yeni 10 zavodun inşasını planlaşdırdığını bildirmişdi.

   İki yeni obyektin isə düşmənin hərbi hava hücumundan qorunması üçün çətin keçilə bilən dağlıq ərazidə tikilməsi nəzərdə tutulur. Rəsmi Tehranın uranın zənginləşdirilməsi istiqamətində daha iki zavodun inşası haqqında qərarı ABŞ- da birmənalı qarşılanmayıb. Rusiya mətbuatının yazdığına görə, bunun qarşısını almaq üçün rəsmi Vaşinqton İranda yerləşən nüvə stansiyalarına hücüm haqqında plan hazırlamağa başlayıb. "Bi-Bi-Si Nyus" isə nəzərdə tutulan hərbi hücum barədə ABŞ-ın Birləşmiş Komitəsinin rəhbəri Mayk Mullenin fikirlərinə diqqət çəkir: "İrana hərbi müdaxilə bu ölkənin nüvə siyasətini ləngidə bilər, ancaq tam həll etmək iqtidarında olmayacaq".

   İsrail rəsmiləri isə Tehranın nüvə proqramının dayandırılması vaxtının gəlib çatdığını bəyan edir. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu BMT Təhlükəsizlik Şurasının addıma razılıq verib-verməməsindən asılı olmayaraq, İranın enerji sektoruna dərhal embarqo qoyulmasına çağırıb.

   Maraqlıdır ki, belə bir vaxtda İsraildə bir sutka havada qala bilən və İranadək uça bilən yeni pilotsuz təyyarə hərbi hava qüvvələrinin arsenalına verilib. "Eytan" təyyarəsinin bir ton yük götürdüyü və 12 kilometr yüksəkliyə qalxmaq imkanına malik olduğu bildirilir. Proseslərin gedişini təhlil edən ekspertlərə görə, baş verənlər artıq ABŞ və İsrailin eyni vaxtda İranın nüvə obyektlərini darmadağın etmək üçün hərbi əməliyyatlara başlaya biləcəyindən xəbər verir. Ancaq məsələni müzakirə edən amerikalı politoloqlar Ceyms Lindsi və Rey Teyki İrana hücumun tərəfdarı olmadığını bildirib. Rey Teyki bununla bağlı qeyd edir: "Bu baş verərəsə, həm region, həm də dünya üçün ciddi fəsadlar yarada bilər. Çünki nüvə müharibəsinin başlanması dünyanın sonu deməkdir".

   Ceyms Lindsi isə qəti əmin olduğunu bildirib ki, İrana hücum olsa, rəsmi Tehran dərhal İsraili məhv etmək istəyəcək: " İsraillə münasibətlər elə də yaxşı deyil. İran bilir ki, İsrail ABŞ-ın müttəfiqidir. Odur ki, İrana hərbi müdaxilə olsa, İsrail bunun ziyanını çəkəcək".

   Qeyd edək ki, bundan əvvəl İspaniyada səfərdə olarkən Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan İranın nüvə problemini yalnız dinc diplomatik vasitələrlə həll etməyə çağırıb. Onun fikrincə, İsrailin İslam respublikasına hücumu təsəvvürə gətirilməyəcək dəhşətli nəticələrə gətirib çıxara bilər.

   Yuxarıda qeyd edildiyi kimi isə, İranı yenidən diqqət mərkəzinə çəkən digər məsələ körfəzlə bağlıdır. İran xəbərdarlıq edib ki, daxili uçuş monitorlarında "Fars körfəzi" sözünü yazmayan hava yolları şirkətlərinin onun hava məkanından istifadəsinə qadağa qoyacaq. Ölkənin Nəqliyyat Nazirliyi, hətta bu qaydaya əməl etməyən təyyarələri müsadirə edəcəklərilə də hədələyib. İran israr edir ki, onu cənub qonşularından ayıran su məkanı Fars Körfəzi kimi tanınmalıdır.

   Oranın sadəcə "körfəz" adlandırılması İran hakimiyyətini qıcıqlandırır, Ərəb Körfəzi adlandırılması isə daha çox qəzəbləndirir.

   İndi İranın nəqliyyat naziri Həmid Behbahani xarici hava yollarına 15 gün vaxt verib ki, öz uçuş monitorlarında adı Fars Körfəzi olaraq qeyd etsinlər: "Bunu etməzlərsə, onların İranın hava məkanına girməsinə imkan verilməyəcək. Bu təkrar olunarsa, xarici hava yollarına məxsus təyyarələr enməyə məcbur ediləcək və onların İranı tərk etməsinə icazə verilməyəcək".

   Ərəb ölkələri isə İranın mövqeyilə razılaşmır. Onlar sözügedən körfəzin ya Ərəb körfəzi, ya da sadəcə körfəz adlandırılmasını tələb edir.

   Bununla bağlı yaranan ziddiyyət nəticəsində bu ilin aprel ayında İranda keçirilməsi nəzərdə tutulan Atletika Yarışları ləğv edilib. Bu barədə Səudiyyə paytaxtı Ər-Riyadda mənzillənmiş İslam Həmrəyliyi Olimpiya Federasiyası məlumat verib.

   Bu federasiyaya rəhbərlik edən Səudiyyə Olimpiya Federasiyasının sədri Sultan bin Fəhd bildirib ki, səbəb İran təşkilat komitəsinin özbaşına qəbul edilmiş bir sıra qərarları olub. İran təşkilatçıları yarışların bir sıra plakatlarında və habelə medal və mükafatlarda, ən başlıcası isə yarışların emblemində "Fars Körfəzi" sözlərinin yazılmasını planlaşdırırmış.

   Bir sıra ərəb ölkələri isə körfəzin düzgün adının Ərəb Körfəzi olduğunda israrlıdır. İran tərəfi ləğv qərarına cavab olaraq bildirib ki, Ərəb tərəfi özünün arqumentlərini ortaya qoymadan birtərəfli qərar qəbul edib. Ümumiyyətlə isə körfəzin necə adlandırılması barədə mübahisə, artıq onilliklərdir ki, İran və ərəb ölkələri arasında dərin ixtilaflara səbəb olur.