Samir Əliyev: "Bütün hallarda əmanətçilərin əldə etdiyi faizlər kredit faizlərindən bir qədər aşağı olur"
.jpg)
Azərbaycan Bank Tədrisi Mərkəzinin direktoru Cavanşir Abdullayevin mətbuata verdiyi məlumata görə, qlobal maliyyə böhranının təsirilə bağlı, digər ölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bankların müflisləşmə təhlükəsi yoxdur.
C.Abdullayevin açıqlamasından belə məlum olub ki, Azərbaycanın bank sektorunda kifayət qədər likvidlik yaranıb və bu likvidlik meyli cari ilin sonuna qədər davam edəcək: "Bu isə bankların gəlirliliyinə mənfi təsir göstərəcək. Hazırda ölkənin bank sektorunda artıq likvidlik olduğuna görə, builki əsas istiqamət əmanətlər və kreditlər üzrə faiz dərəcələrinin azaldılmasına yönəldiləcək. Çünki banklar cəlb etdiyi vəsaitin yerləşdirilməsində xüsusi ehtiyatlanma nümayiş etdirir. Bu da, təbii olaraq, bir tərəfdən depozit portfelinin artmasına, xüsusən də əmanətlərin sığortalanan hissəsinin genişlənməsinə, kreditlər üzrə risqlərin yüksək olması isə banklar tərəfindən əmanətlər üzrə faiz dərəcələrinin aşağı salınmasına gətirib çıxaracaq".
İqtisadi Təşəbbüslərə Yardım İctimai Birliyinin eksperti Samir Əliyev hesab edir ki, böhranla əlaqədər Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsini 13 faizdən 2 faizə endirməsi bu sahədə müsbət mənada öz təsirini göstərib: "Ümumiyyətlə, uçot dərəcəsi bütün ölkələrdə ona görə aşağı salınır ki, iqtisadi aktivlik artsın. Bankların və daha doğrusu kreditləşmənin ölkə iqtisadiyyatında rolunun artırılması məqsədilə, adətən, uçot dərəcəsi aşağı salınır. Eyni zamanda, ölkədə infilyasiya səviyyəsi aşağı olanda uçot dərəcəsi də endirilir. Ona görə də Mərkəzi Bank bir çox ölkələrin ənənəvi təcrübəsindən çıxış edərək, uçot dərəcələrinin aşağı salınmasına qərar verdi. Həmçinin, bu addım ona görə atılmışdı ki, bank kreditləri faiz dərəcələrini aşağı salsın. Yəni banklar tərəfindən fiziki və hüquqi şəxslərə verilən kreditlərin faiz dərəcələri aşağı salınsın. Ancaq təəssüflər olsun ki, Mərkəzi Bankın uçot dərəcələrini aşağı salmasına baxmayaraq, Azərbaycanda kreditlərin faiz dərəcələrinin endirilməsi baş vermədi. Bu da ondan irəli gəlir ki, Azərbaycandaki banklarda uçot dərəcələrilə kredit faizləri arasında heç bir əlaqə yoxdur. Bunun səbəbi odur ki, bankların kreditləşməsində Mərkəz Bankın verdiyi kreditlərin həcmi az olduğuna görə, kredit faizlərinin aşağı düşməsində rol oynaya bilmir".
Kredit faizlərinin arzuolunan səviyyədə aşağı düşməsi üçün bir neçə şərtin həyata keçirilməsinin vacib olduğunu bildirən S.Əliyevin sözlərinə görə, Mərkəzi Bank bundan ötrü kommersiya banklarına verdiyi kreditlərin həcmini artırmalıdır: "Məsələ ondadır ki, hələlik bizdə verilən kreditlərin faiz dərəcələri 20 faizdən aşağı deyil. Bu da kifayət qədər yüksək rəqəmdir. Ona görə də Mərkəzi Bank kommersiya banklarına verdiyi kreditlərin həcmini artırmalıdır. Digər tərəfdən, ümumiyyətlə, uçot dərəcəsilə, kommersiya banklarının faiz dərəcələri arasında əlaqə yaradılmalıdır. Əmanətlər məsələsinə gəldikdə isə, banklar faizi əmanətçiyə o halda verir ki, bank öz vəsaitini hansısa istehsalata yönəldir və oradan çoxlu gəlir götürür. Yaxud da kiməsə kredit verir və kreditin faizi hesabına əldə etdiyi gəliri yenidən əmanətçiyə yönəldir. O baxımdan, kredit faizləri yüksək olanda, əmanətçilərin də faizi, kredit faizlərinə uyğun olaraq, bir qədər yüksək olur. Ancaq bütün hallarda, əmanətçilərin əldə etdiyi faizlər kredit faizlərindən bir qədər aşağı olur. Onu da qeyd edim ki, dünyanın heç bir yerində Azərbaycandakı banklar qədər əmanətçilərə yüksək faiz verilmir. Bu onu göstərir ki, əmanətlərin faizləri real deyil və bu, banklar üçün problemlər yarada bilər".
S.Əliyev bu il Azərbaycan banklarının hansısa ciddi problemi olmayacağı qənaətindədir: "Rəsmi məlumatlara görə, böhran dövründən Azərbaycan bankları uğurla çıxdı. Verilən bu açıqlamada həqiqət var. Ancaq bunun səbəbi onunla əlaqədardır ki, Azərbaycan bankları böhran dövründə həddən artıq ehtiyatlılıq nümayiş etdirdi. Yəni ölkə bankları böhran dövründə konservativ maliyyə siyasəti yürütdülər. Bu baxımdan onlar özlərini qoruya bildi. O üzdən bu il bankların hansısa iflas, müflisləşmə və bağlanma təhlükəsi gözlənilmir. Digər tərəfdən, ötən il hökumət Mərkəzi Banka əlavə səlahiyyətlər verdi və həmin səlahiyyətlər sayəsində bankların fəaliyyəti tənzimlənir. O baxımdan, ciddi problemlər gözlənilmir".