Dünyanın əsas aparıcı valyutalarından hesab olunan avro yaxın perspektivdə tam sıradan çıxa bilər. Fransanın məşhur "Sositi Jenerale" bankı mütəxəssislərinin qənaətincə, Avropa ölkələri qlobal maliyyə böhranının ikinci dalğasına da tab gətirə bilməyəcək. Vəziyyət belə davam edərsə, arvonun dövriyyədən çıxarılması qaçılmaz olacaq.

   Artıq avrozona ölkələrində maliyyə böhranı dözülməz həddə çatıb. Avropa İttifaqına üzv ölkələr durumdan çıxış yolları axtarır. Bununla belə, mart ayında qlobal maliyyə böhranının ikinci dalğası gözlənir. Bu, avrozonadakı vəziyyəti daha da çətinləşdirə bilər. İl ərzində avronun məzənnəsində müşahidə olunan ucuzlaşma da davam edəcək. Ekspertlər bunun ardınca avronun dövriyyədən çıxacağını istisna etmir.

   Bununla yanaşı, dünyada bir çox ölkələrin mərkəzi bankları tərəfindən avronun alışının kəskin azalmasının ardınca investorlar öz aktivlərindəki avrodan imtina etməyə başlayıb. Mərkəzi bankların ehtiyatlarında avro nominalında olan vəsaitlərin artım tempi ötən ilin III rübündə 12 faizdən 6 faizə düşüb.

   Analitiklərin fikrincə, mərkəzi banklar tərəfindən avroya tələbatın azalması bazar iştirakçılarına da təsirini göstərib.

   Onu da bildirək ki, Azərbaycanda da avronun manata nisbətən rəsmi məzənnəsi son günlərdə ən aşağı səviyyəyə düşüb. Mərkəzi Bankın statistik məlumatına görə, Avropa valyutasının manata nisbətən rəsmi məzənnəsi 1,0836 manat müəyyən edilib. Bu, 10 may 2009-cu ildən bəri ən aşağı göstəricidir. Həmin tarixdə 1 avro 1,0744 manata bərabər olub. Sonrakı tarixlərdə avronun kursunda möhkəmlənmə müşahidə edilib və hətta dekabrın 2-də 1,211 manata kimi yüksəlib.

   Avronun ucuzlaşması, əsas etibarilə, avrozonada Yunanıstanın timsalında baş verən problemlərlə bağlıdır. Hökumətin büdcə xərclərinin ixtisarı ilə bağlı planları epizodik olaraq avronun bahalaşmasını təmin etsə də, ümumilikdə bu valyutanın məzənnəsində ucuzlaşma müşahidə edilir. Hazırda dünyada 1 avro 1,35 dollardan da aşağı kursla dəyişdirilir. Artıq bir sıra analitiklər, maliyyə institutları avronun ilin sonuna kimi daha da ucuzlaşacağını proqnozlaşdırır. Bu prosesin Azərbaycana da təsiri kifayət qədər böyükdür. Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının dollar, avro və digər xarici dövlətlərə məxsus valyutalarla diversifikasiya olunduğu da nəzərə alınsa, dünyanın maliyyə bazarlarında valyuta dəyərləri məzənnələrinin dəyişməsinin ölkəmizə nə qədər təsir göstərdiyi bir daha məlum olar.

   Digər tərəfdən, avronun ucuzlaşması Avropadan gətirilən malların qiymətinə də təsir göstərir. Belə ki, Avropadan idxal olunan mallar ucuzlaşır. Amma ötən illərin təcrübəsi göstərir ki, ucuzlaşma elə də böyük məbləğlərlə ifadə olunmur. Araşdırmalar göstərir ki, avronun ucuzlaşması Avropadan gətirilən məhsullar sırasında avtomobillərin, məişət avadanlıqlarının qiymətinə daha çox təsir edir. Bu səbəbdən, avronun ucuzlaşması davam edərsə, qarşıdakı dövr ərzində Avropa avtomobillərinin, xüsusən də Azərbaycanda kifayət qədər geniş yayılan Almaniya maşınlarının ucuzlaşmasını gözləməyə dəyər. Qeyd edək ki, Azərbaycan idxalının 60 faizə qədərini, ixracının isə yarısını Avropa ölkələrilə aparır. Avro ilə alınaraq Azərbaycana gətirilən mallar əsasən dərman vasitələri, ərzaq məhsulları, yuyucu vasitələr, mebel və maşınlardır. Bundan başqa, avronun ucuzlaşması, öz növbəsində, onun istifadəçiləri tərəfindən satışını artırır. Məlumatlara görə, Azərbaycanda da əhali tərəfindən nağd avronun satışı artır. Lakin bu vəziyyət Azərbaycanın avro ilə diversifikasiya olunmuş valyuta ehtiyatlarına mənfi təsir göstərir.

   Bununla yanaşı, ekspertlər hesab edir ki, avronun ucuzlaşmasının digər əsas səbəbi Avropada işgüzar fəallığın zəifləməsi, bəzi ölkələrdə yaranan maliyyə problemləridir.

   Onu da bildirək ki, statistikaya əsasən, dünya ticarətinin 80 faizə qədəri dollarla aparılır. Eyni zamanda, dünya ölkələrinin valyuta ehtiyatlarının da 60 faizi dollarla toplanıb. Buna görə də dolların vətəni olan Amerikada baş verən iqtisadi proseslər dollara o qədər də ciddi təsir etmir. Avro isə coğrafi baxımdan daha məhdud ərazidə istifadə olunduğundan, Avropada baş verən iqtisadi geriləmə özünü avronun kursunda göstərir.