Ermənistanla Azərbaycan arasında münaqişənin həlli istiqamətində aparılan danışıqlar hələlik bir nəticə verməyib. Vasitəçi dövlətlər konfliktin həlli istiqamətində addımlar atsa da, İrəvanın təcavüzkar siyasətindən əl çəkməməsi üzündən münaqişə uzanır.

   Bu hal isə torpaqları işğal altında olan Azərbaycanda haqlı olaraq müharibə bəyanatlarının artmasına gətirib çıxarır. Hətta son illər dövlət başçısının timsalında belə müharibə bəyanatları intensivləşib. O, müxtəlif səpkili çıxışlarında dəfələrlə bəyan edib ki, Azərbaycan bütün vasitələrdən istifadə etməklə torpaqlarını azad edəcək. Torpaqları işğal altında olan dövlətin və xalqın onu azad etmək hüququ var. Bu birmənalıdır. Hələlik danışıqlar prosesində, ermənilərin günahı üzündən, elə bir irəliləyiş gözə çarpmır. Bununla belə, Azərbaycan tərəfi lazımi təmkinlilik nümayiş etdirməkdədir. Azərbaycan hökuməti hələlik nəticəsiz davam edən danışıqlara səbrlə yanaşır. Amma bunun da bir sonu var, İrəvan danışıqlar prosesində tutduğu qeyri-konstruktiv mövqeyindən əl çəkməzsə, bu səbr tükənə də bilər. Görəsən, rəsmi Bakı tərəfindən səslənən belə bəyanatlar sülh danışıqları prosesində aparıcı dövlətlərin davranışına və problemin həllinə necə təsir edir?

   Milli Məclisin üzvü Zahid Orucun fikrincə, Azərbaycanın artan gücü və müharibə bəyanatları müəyyən mənada aparıcı dövlətlərin davranışlarına da təsir edir: "Hərbi xarakterli bəyanatların bir az da irəli getməsi o demək olardı ki, konkret olaraq müharibə addımı atasan və öz ərazini silahlı yolla geri qaytarasan. Paralel şəkildə aparılan sülh danışıqları ilə yanaşı, Azərbaycan özünün real hərbi resurslarını ortaya qoymaqla düşmənə güc nümayiş etdirir və açıq şəkildə göstərir ki, indiki gerçəklikdə formalaşan vəziyyət istənilən anda dəyişə bilər. Atəşkəsin pozulmayacağına böyük qarantiyalar mövcud deyil. Bizim xeyli dərəcədə ehtiyatlı və təmkinli davranışlarımız həm də ona xidmət edir ki, bu dönəmdə beynəlxalq situasiyalar da aydınlaşmayıb. Biz əmin olsaq ki, atdığımız addımlar sayəsində uzun müddətdən bəri regiona yönəlik ən müxtəlif ssenarilər hazırlayanların planları işə düşməyəcək, bu halda, heç şübhəsiz, istənilən addımlar atıla bilərdi. İqtisadi xarakterli hər hansı bir qərardan fərqli olaraq, hərbi addımlar təhlükəsizlik baxımından böyük insan həyatını əhatə edir.

   Bu istənilən məqamda böyük sayda insan həyatının qiymətləndirilməsi kimi başa düşülməlidir. Söhbət bundan gedir. Hərbi qərar öz-özlüyündə məsuliyyətin bölüşdürülməsidir. Yəni siyasi danışıqlar bütün ağırlıq etibarilə ölkə başçısının çiyinlərində daşınır, hərbi qərarlara da Ali Baş komandan bilavasitə özü qərar verir. Amma bu məsuliyyət, cəmiyyət olaraq da, hamı arasında paylaşdırılmış olur. Yəni hamı eyni dərəcədə müharibə qanunlarına tabe etdirilir. Sülh danışıqları, əslində müharibədən daha çətin bir situasiyada getməkdədir. Ona görə də hesab edirəm ki, Azərbaycanın gücünün artdığını və Ermənistanın hələlik hər hansı bir güzəştə getmədiyini beynəlxalq qurum da qiymətləndirir.

   Baxmayaraq ki, keçən əsrin 90-cı illərinin sonu ilə müqayisədə 2010-cu ildə danışıqların baza prinsipləri predmeti xeyli dəyişib. İndi bu danışıqlarda ən çox müzakirə olunan Azərbaycanın mövqeyidir. Amma sonradan o necə sənədləşdirilir, real sülh müqaviləsinin detallarına çevrilir, bu artıq başqa bir məsələdir". Həmsöhbətimiz hesab edir ki, proseslər indiki axarda gedəcəyi təqdirdə Azərbaycanın mövqeyi gələcəkdə, ən azı, sənədlərdə büsbütün ifadə olunacaq: "Ola bilsin ki, sənəddə ifadə hələ torpaqları bizə qaytarmasın. Bu da var. Yəni avtomatik olaraq ATƏT-in Minsk Qrupunun qovluğunda büsbütün beynəlxalq hüququ tanıyan sənədlərin olmasını hələ bizim Xankəndinə getməyimiz kimi qiymətləndirməyəcəyəm.

   Biz gerçək olaraq oranı alacağımız təqdirdə aparılan danışıqları nəticəli hesab edəcəyik. Azərbaycanın artan gücü və müharibə bəyanatları müəyyən mənada aparıcı dövlətlərin davranışlarına da təsir göstərir. Keçən əsrin 90-cı illərində müzakirə olunan məsələlərin əksəriyyətinin detalları bir çox halda Azərbaycanın ziyanına idi. Baxmayaraq ki, biz bəzən müxtəlif məqamlardan çıxış edərək, sənədlərdən bəzilərinə razılıq vermişdik. Bununla belə, tezislərin, detalların, prinsiplərin dəyişdirilməsi Azərbaycanın artın gücü fonunda baş verdi".