Xəzərin suyunun içməli hala gətirilməsi ideyası ekspertlərin qızğın müzakirəsinə səbəb oldu
Telman Zeynalov: "Dəniz suyunun yararlı vəziyyətə gətirilməsi kənd təsərrüfatı sektorunda çox faydalı nəticələrin əldə olunmasına ciddi təkan verə bilər"
Dövlət Məmmədov: "Bizdə dəniz suyunu içməli hala gətirmək üçün hansı texnologiyadan istifadə olunacağı barədə fikirlər hələlik aydın deyil"
.jpg)
Fevralın 18-də prezident İlham Əliyevin yanında ekoloji problemlərə həsr olunmuş müşavirə keçirilib. Sözügedən müşavirədə prezident İ.Əliyev 2010-cu ilin ölkəmizdə "Ekologiya ili" elan olunduğunu bildirib. Həmçinin, ölkə prezidenti respublikada ekoloji problemlərin həllinə böyük diqqət yetirildiyini və bununla bağlı konkret proqramın qəbul edildiyini vurğulayıb.
Bununla yanaşı, prezident İlham Əliyev Xəzər dənizi suyundan içməli su kimi və suvarma məqsədilə istifadə edilməsinin beynəlxalq təcrübəyə uyğun mümkünlüyünü də qeyd edib. Prezidentin sözügedən fikri ölkə ictimaiyyətinin böyük marağına səbəb olub. Çünki Azərbaycan əhalisinə görə Cənubi Qafqazda ən böyük ölkə olsa da, su ehtiyatlarına görə həmin dövlətlərdən geri qalır. Ölkə əhalisi də hər keçən gün artmaqda davam edir. O baxımdan gələcəkdə dəniz suyundan suvarma və digər məqsədlər üçün istifadə olunması heç də pis olmazdı. Bəs mütəxəssislər necə düşünür?
Milli Ekoloji Proqnozlaşdırma Mərkəzinin sədri, ekoloq Telman Zeynalov bizimlə söhbətində sözügedən fikrin gözəl ideya olduğunu bildirdi: "Bir şərtlə ki, pul olsun. Pul olandan sonra bu səpkili layihələrin reallaşdırılması problem deyil. Ancaq bundan əvvəl çox istərdim ki, atılan suların təmizlənərək təkrar emala yönəldilsin. Hesab edirəm ki, bu daha sərfəli olardı. Çünki dəniz suyunun təmizlənib yararlı hala salınması bir qədər baha başa gəlir. Hərçənd, İsraildə, ərəb ölkələrində bu metoddan geniş istifadə olunur. İstəməzdim ki, onların təcrübəsindən necə var, elə də istifadə edək. Çünki bizdən fərqli olaraq, həmin ölkələrin içməli su ehtiyatı yoxdur. Ona görə də onlar dəniz suyunu duzdan təmizləyib istifadə edir. Bizdə analoji metoda keçməzdən əvvəl, yaxşı olardı ki, mövcud suları təmizləyib, istifadəyə yararlı vəziyyətə gətirək. Onu da qeyd edim ki, dəniz suyunun yararlı vəziyyətə gətirilməsi kənd təsərrüfatı sektorunda çox faydalı nəticələrin əldə olunmasına ciddi təkan verə bilər. Məsələ ondadır ki, dəniz sularının tərkibində həddən artıq gübrə tərkibli maddələr var. Azot, fosfor, kalium və sair gübrələr var. Biz torpaqdan çıxan məhsulu istehlak edirik. Həmin məhsulun tərkibi də gübrələrlə zəngindir. O baxımdan dəniz suyu ilə suvarmanın aparılması sərfəlidir, həmin suvarmadan sonra əldə olunan məhsulun keyfiyyəti də digərlərindən üstün olacaq. Bununla belə, məhsuldarlığın səviyyəsi də üstün olacaq. Ən nəhayət, əldə olunan məhsul da ekoloji baxımdan təmiz olacaq".
"Su İstehsalçıları" İctimai Birliyinin sədri Dövlət Məmmədovun fikrincə, dəniz suyunun təmizlənməsi praktikası dünyanın hər yerində var: "Dünyanın bəzi ölkələrində, ABŞ-da, Avstraliyada, ərəb ölkələrində dəniz suyunu təmizləyib, içirlər. Eyni zamanda, digər məqsədlər üçün istifadə edirlər.
Ancaq dəniz suyundan daha çox suvarma məqsədilə istifadə edilir. Məsələn, ağacların, əkin sahələrinin suvarılmasında istifadə olunur. İndi bizdə də bu məsələyə qayıdırlar. Ona görə ki, içməli su ilə bağlı problemlər var. Həmin içməli suyu ağaclara, tarlaya vermək düzgün deyil. Ona görə də gələcəkdə dəniz suyunu yararlı hala gətirilməsi üçün sözügedən metod haqqında fikirləşirlər.
O baxımdan sözügedən layihənin reallaşdırılması pis olmazdı. Ancaq buna baxmayaraq, bizdə dəniz suyunun içməli hala gətirmək üçün hansı texnologiyadan istifadə olunacağı barədə fikirlər hələlik aydın deyil.
Müqayisə üçün qeyd edim ki, bulaq sularının tərkibində oksigen çoxdur və bu da insan orqanizminə, əsasən də uşaqlara yaxşı təsir edir.
Ancaq dəniz suyu təmizlənəndən sonra bunun təzədən oksidləşəcəyi, yoxsa həmin suya oksigen vurulacağı aydın deyil. Digər tərəfdən, Avropa Birliyinin dəstəyilə bütün Azərbaycan sularının xəritəsi hazırlanır. Bu ona görədir ki, biz Qafqaz respublikaları içərisində su ehtiyatlarına görə üçüncü yeri tuturuq. Meşələrin qırılması ilə əlaqədar bulaqlar da quruyur. O üzdən bu problem bizi düşündürməli və alternativ yollar axtarmalıyıq".