naz2010-cu il yanvarın 1-nə olan rəsmi məlumata görə, Azərbaycanın xarici borcu 3 milyard 421 milyon ABŞ dollarıdır. Eyni zamanda, xarici dövlət borcunun ümumi daxili məhsula (ÜDM) nisbəti 7,95 faizə bərabər olub. Maliyyə Nazirliyinin verdiyi məlumata görə, istifadə olunmuş kreditlər üzrə adambaşına düşən xarici borc bu il yanvarın 1-nə 380,3 dollar təşkil edib.
   Borcların strukturuna gəldikdə isə, kreditlərin əsaslı hissəsi investisiya layihələrinin həyata keçirilməsinə yönəldilib.
   Bütövlükdə Azərbaycanın xarici borcların da artım müşahidə olunsa da, bu, ölkə üçün hələlik təhlükəli həddə deyil. Məsələ ondadır ki, xarici dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti 30 faizə bərabər olanda, bu, ölkə üçün təhlükəli hədə hesab olunur. Digər tərəfdən, inkişaf səviyyəsindən asılı olmayaraq, istənilən dövlətin bu və ya digər həcmdə xarici borcu var. Məsələn, Birləşmiş Ştatların xarici borcu 9 trilyon, Rusiyanın xarici borcu isə 150 milyard dollar təşkil edir. Ümumilikdə Azərbaycanın xarici dövlət borcu təhlükəli həddə deyil.
   Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili, iqtisadçı Nazim Məmmədov hesab edir ki, Azərbaycanın xarici borclarının əsas hissəsi yüngül şərtlərlə infrastruktur layihələri üçün götürülmüş kreditlərdən ibarətdir: "Ümumilikdə istənilən adam borcun əleyhinədir. Baxır hansı borcun. Xarici borcumuzun ümumdaxili məhsulda aşağı rəqəmlə səciyyələnməsinə, mümkün qədər xarici borcdan qaçmaq lazımdır. Onu da qeyd edim ki, Azərbaycan daxili borcların limitini qaldırıb. Hökumət çalışmalıdır ki, qiymətli kağızlar buraxaraq daxili borcları stimullaşdırsın. Təbii ki, bazarı canlandırmaq şərtiyylə. O baxımdan, Azərbaycanın xarici borclarını müəyyən həddə qədər normal sayıram. Ümumilikdə borclara münasibətə gəldikdə isə, mən borclanmanın əleyhinəyəm. Bizim kifayət qədər valyuta ehtiyatımız var və həmin ehtiyatların idarə olunmasını daha da təkmilləşdirmək lazımdır. Valyuta ehtiyatlarımızdan yaxşı şərtlərlə xarici ölkələrə borc verməliyik. Ondan gələn faizlərin hesabına xarici borclarımızı azaltmaq mümkündür. O baxımdan tövsiyə edərdim ki, xarici borcları deyil, daxili borclarımızı artıraq. Azərbaycanın xarici borcu ÜDM-nin həcmindən 50 faiz yuxarı olsaydı, o zaman bu bizim üçün təhlükəli olardı. Bəzi ölkələrdə bu nisbət 60 faizdən də yuxarıdır. O baxımdan ciddi narahatlığa əsas yoxdur".
   İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramovun verdiyi məlumata görə, praktiki olaraq Azərbaycanın xarici borclanmasında artım var: "2009-cu ildə bu artım 19 faiz olub. Bütövlükdə xarici borclarla bağlı iki məqama diqqət yetirmək lazımdır. Əvvəla, Azərbaycanın xarici borcu ÜDM ilə müqayisədə ciddi və kritik deyil. Çünki Azərbaycanın xarici borcu ölkənin ümumdaxili məhsulunun 8 faizini təşkil edir. Beynəlxalq standartlara görə, xarici borc ÜDM-də 30 faizdən çox olursa, problemli hesab olunur. Müqayisə üçün qeyd edək ki, Rusiyada bu rəqəm 37 faiz, Ukraynada 60 faiz, Qazaxıstanda isə 28 faizdir. Praktiki olaraq bu onu göstərir ki, digər MDB dövlətlərilə müqayisədə Azərbaycanın xarici borcu yumşaqdır. Ermənistanda və Gürcüstanda xarici borc ÜDM-dən 50 faiz çoxdur. Azərbaycanın xarici borcu ÜDM-ə nisbətdə az olsa da, problemlər də yox deyil. Məsələ ondadır ki, xarci borcun strukturuna baxanda müəyyən narahatlıq var. Narahatlıq ondan ibarətdir ki, xarici borcların səmərəli xərclənməsilə bağlı problemlər var. Bu borcların necə xərcləndiyinin monitorinqini aparmaq imkanları məhduddur. Azərbaycanın xarici borclarının 40 faizi elektrik enerjisi sektoruna yönəldilib.
   Çox təəssüflər olsun ki, fevralın birinci ongünlüyündə enerjilə bağlı Bakıda problemlər yaşandı. Bütövlükdə infrastruktur layihələrinə böyük həcmdə kreditlər cəlb olunsa da, sözügedən sektorda o qədər də parlaq nailiyyətlər ortada yoxdur.
   Bir məqamı da vurğulayım ki, beynəlxalq maliyyə qurumlarından alınan borcların əksəriyyəti əsasən məhz 2015-ci ildən sonra qaytarılacaq. 2015-ci ildən sonra da Azərbaycanın neftdən gələn gəlirləri azalmağa doğru gedəcək.
   O baxımdan borclarla bağlı müəyyən təhlükə var. Hazırda xarici borcların qaytarılması ilə bağlı dövlət büdcəsindən kifayət qədər böyük vəsait ayrılır. Dövlət gəlirlərinin artdığı indiki şəraitdə mümkün qədər xarici borclanmadan yayınmaq lazımdır".
   

Yayılan məlumatlara görə, son bir neçə ayda əhalinin bəzi banklardakı əmanətlərinin həcmi 27 faiz - 865,5 milyon manat azalaraq 2,3 milyard manata düşüb.
   Təbii ki, bu baş verənləri bütün banklara şamil etmək olmaz. Elə banklar var ki, əmanətçilərin bu banklara etibarı nəinki azalıb, əksinə, çoxalıb. Nəticədə sözügedən banklarda depozitlərin həcmi nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Məsələn, Texnikabank, Unibank kimi bankların əmanətçilərinin sırası genişlənir.
   Bütövlükdə banklara inamla bağlı səslənən ekspert rəylərində müəyyən ziddiyyətlər olsa da, görünən odur ki, Azərbaycanın bəzi aparıcı banklarının nüfuzuna hansısa zərərin dəyməsi müşahidə olunmur. Bu da sözügedən sahədə vəziyyətin, həqiqətən də, bəzilərinin iddia etdiyi kimi, pis olmadığı anlamına gəlir. Bəs bütövlükdə 2010-cu il ərzində əmanətçilərin banklara inamının zəifləməsilə bağlı hansısa tendensiyalar ola bilərmi? Bütövlükdə bu sahədə hansısa risqlər gözlənirmi?
   İqtisadçı-ekspert Yaşar Əsədov sözügedən məlumatların reallığı əks etdirmədiyini və süni şəkildə şişirdildiyini bildirdi: "Görünür, bu kimi məlumatların yayılması barmaqla sayılacaq bir neçə bankın maliyyə vəziyyətinin pisləşməsilə bağlıdır. Mətbuatda ara-sıra məlumatlar gedir ki, bir neçə bankın nizamnamə kapitalı ötən il ərzində azalıb. Hansındasa bu eniş 50, hansındasa 70 faiz civarında olub. Lakin Azərbaycanda əsas banklar var ki, həmin banklar ölkədəki maliyyə vəziyyətini müəyyən edir və onların durumu kifayət qədər dayanıqlıdır. Misal üçün "Unibank"ı göstərmək olar. Məsələ ondadır ki, "Unibank" 2009-cu ildə əhalidən 138 milyon manat depozit toplaya bilib. Digər bank olan "Bank-Standard" ötən il 35 milyon manat depozit portfeli cəlb edə bilib. Bu da sözügedən bankın tarixində rekord göstəricidir. Bu sıraya Azərbaycan Beynəlxalq Bankı, "Kapital Bank", "Dəmir Bank", digər bu kimi banklar daxildir ki, həmin banklar kifayət qədər stabil və dayanıqlı mövqelərə malikdir. Hələlik heç bir işarə yoxdur ki, sözügedən banklarda hansısa problemlər var. Düzdür, onu da danmaq olmaz ki, ümumdünya maliyyə böhranı ilə əlaqədar olaraq onlar bəzi sıxıntılarla üzləşib. O üzdən də bankarda depozitlərin cəlb olunması ilə bağlı deyil, kredit partfelinin cəlb olunması ilə bağlı bəzi problemlər ola bilər. Bu da sözügedən banklar üçün faciəvi bir şey vəd etmir. Bu il ərzində də sözügedən banklarla bağlı hər hansı təhlükənin baş verəcəyi gözlənilmir. Çünki o banklar ki, Azərbaycanda maliyyə vəziyyətini müəyyən edir, həmin bankların fəaliyyətində hər hansı bir problem gözlənilmir".
   Digər iqtisadçı-ekspert Qadir İbrahimli isə fərqli düşünür. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda banklardan əmanətlərin çıxarılmasına dair səslənən informasiyalarda həqiqət var: "Səbəbi odur ki, bəzi bankların müflisləşmək səviyyəsində olması əmanətçilərdə müəyyən narahatlıq və inamsızlıq yarada bilər. Bu da, istər-istəməz, banklara təsirsiz ötüşə bilməz. Qeyd edim ki, Mərkəzi Bank artıq bəzi banklara depozit verilməsilə bağlı verdiyi lisenziyanı geri alıb. Bu kimi hallar əhalini banklara inamsız yanaşmağa vadar edir".