Baki - Xəbər Qəzeti

İran nüvə proqramını inkişaf etdirdiyi bir vaxtda ABŞ prezidenti Barak Obama Tehran hökumətinə qarşı yeni ciddi sanksiyalar paketinin hazırlandığını elan edib. Cənab Obama bildirib ki, Tehran nüvə silahı istehsalına gətirib çıxara bilən bir proqram üzərində işləyir: "İrana qarşı yeni sanksiyaların hazırlanması prosesi sürətlə gedir.
   Biz gələn bir neçə həftə ərzində onların beynəlxalq ictimaiyyətdən nə qədər təcrid olunduğuna işarə edən mühüm sanksiyalar paketi üzərində işləyəcəyik".
   Obama bunları İranın uranı daha yüksək səviyyədə zənginləşdirəcəyini elan etməsindən sonra Ağ Evdə əvvəlcədən elan edilməmiş brinfinq zamanı söyləyib: "İran, belə görünür, mənim münasibətlərin yaxşılaşdırılması təklifimi rədd edir. Tehran qarışıq siqnallar göndərir, lakin aydındır ki, təklifi qəbul etmir. Bu, İranın urandan hərbi məqsədlələr istifadə etmək istədiyinə işarədir. Bu onu göstərir ki, onların nüvə proqramının yalnız mülki məqsədlərə xidmət etdiyini deməsinə baxmayaraq, əslində onlar silahlanmaya gətirib çıxaran bir kurs götürməyə davam edir".
   Obamanın bu çıxışı ilə bağlı Rusiyanın "nyusinform" portalında yer alan məqaləyə görə,baş verənlər həm də ABŞ-ın İrana qarşı hərbi təzyiqlərini gücləndirəcəyindən və İranın nüvə obyektlərinə zərbələr endirə biləcəyindən xəbər verir. Portal xatırladır ki, son günlər ABŞ-dan İrana qarşı hərbi variantın aktual olduğuna dair yüksək rütbəli hərbi komandanlar tərəfindən bəyanatlar verilib. Belə ki, ötən ay Amerika Silahlı Qüvvələri Qərargah Rəisləri Komitəsinin rəhbəri, admiral Maykl Müllen bəyan edib ki, Birləşmiş Ştatlar ordusu İrana qarşı hərbi əməliyyatlar üçün hazırlıqlara başlayıb.
   Müllen hərbi variantın arzuolunmaz olduğunu və bir sıra gözlənilməz nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini bildirərək onu da vurğulayıb ki, İranın nüvə silahı əldə etmək səylərini diplomatik yolla dayandırmaq mümkün olmasa, müharibə qaçılmaz olacaq. Bundan sonra isə Amerika ordusunun Əfqanıstan və İraqdakı hərbi əməliyyatlarını idarə edən Mərkəz Komandanlığının rəhbəri, general Devid Petreus bildirib ki, ABŞ İrana qarşı hərbi əməliyyatların bir neçə planını hazırlayıb və diplomatiya nəticə verməsə, bu planlar işə düşəcək.
   Bunun ardınca CNN telekanalı bəyan edib ki, Amerika ordusunun İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirmək üçün hazır planı var.
   "Nyusinform" yazır ki, bütün bunlardan sonra Obamanın açıqlamaları İranın Vaşinqtona əlavə seçim yeri qoymadığını göstərir. İranın uranı 20 faiz həddində zənginləşdirməyə başlamasından sonra isə cari il ərzində bölgənin ABŞ və İran arasında qarşıdurmaya şahid ola biləcəyi istisna olunmur.
   Lakin hələlik ABŞ sanksiyalarla danışmağa daha çox üstünlük verir. Bu arada
   ABŞ və Fransa bildirib ki, İranın hərəkətləri onların BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasında sanksiyaların dördüncü paketinin hazırlanması səylərini intensivləşdirməsindən başqa seçim qoymur. Məsələ ətrafında isə Barak Obama Moskvanın mövqeyini dəyişməsindən razı qaldığını bildirib: "Fikrimcə, onlar tamamilə aydın görürlər ki, İran onunla beynəlxalq ictimaiyyət arasında həlli mümkün olan mübahisənin çözümünə ciddi yanaşmır".
   Rusiya rəsmiləri bir-birinin ardınca İranın nüvə layihəsini tənqid edən bəyanatlarla çıxış edirlər. Hazırda, ehtimallara görə, əvvəllər İran məsələsində çox ehtiyatlı olan Moskva Tehrana qarşı yeni sanksiyaları dəstəkləyə bilər. Rusiyanın kəskin reaksiyasına səbəb İranın uranı 20 faizə qədər zənginləşdirmək qərarı olub.
   Bununla belə, Moskva təkidlə bildirir ki, problem dinc yolla həll olunmalıdır."Kommersant" qəzetinə müsahibəsində Rusiyanın xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov qeyd edib: "Çox güman, iş ona gedir ki, Nyu-Yorkda sanksiyalar haqda diskussiya qalxacaq. Biz sanksiyaların işləkliyinə inanmırıq, ancaq başa düşürük ki, müəyyən vəziyyətdə onlarsız keçinmək mümkün olmayacaq".
   Cənab Ryabkov İran üzrə vasitəçilər qrupunda Rusiyanı təmsil edir. Nyu-Yorkda isə yaxınlarda BMT Təhlükəsizlik Şurası İran məsələsini müzakirə edəcək. İranın uranı 20 faizə qədər zənginləşdirmək niyyətləri haqda bəyanatından sonra Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşev isə bəyan edib ki, Tehrana qarşı səbrin hüdudu var. Onun sözlərinə görə, İranın nüvə layihəsi şübhələr oyadır:
   "İran deyir ki, nüvə silahı əldə etmək istəmir, dinc atom layihəsini inkişaf etdirir. Ancaq onun hərəkətləri, o cümlədən uranı 20 faizə qədər zənginləşdirməyə başlaması başqa ölkələrdə şübhələr oyadıb. Özü də bu şübhələr əsaslıdır. Lakin deyim ki, İran məsələsində hərb həll yolu qətiyyən qəbulolunmazdır".
   Moskvalı ekspert Vladimir Sotnikov Rusiyanın mövqeyinin sərtləşməsinin səbəbini belə görür: "İran artıq neçənci dəfədir ki, Moskvanın mövqeyini zərbə altına qoyur, onun mövqeyilə hesablaşmır. Açığı, Rusiya iranın nüvə proqramı ilə bağlı böhranın dinc yolla həll edilməsinə çalışırdı".
   Ekspertlərə görə, İran uranı Rusiyada zənginləşdirilib sonra geri qaytarılmalıydı və indi İranın bu prosesi özü etmək istəməsini bəyan etməsi Moskvanın qəzəbinə səbəb olub. İndiyə kimi ABŞ-ın sərt mövqeyinə Rusiya onunla cavab verirdi ki, İranla danışıqlar gedir və atom enerjisi agentliyi BATENA çərçivəsində uranın xaricdə zənginləşdirilməsi təklifi müzakirə edilir. İndi Tehrandan gələn son bəyanatlar nəzərə alınsa, ekspertlərə görə, Rusiyanın artıq arqumenti qalmayıb. Moskvalı politoloq Aleksandr Pikayev Rusiyanın mövqeyindəki mümkün inkişaf haqda bunları deyir: "İndi Rusiya, əvvəlki vaxtlarla müqayisədə, sanksiyalar işində xeyli irəli getməyə hazır ola bilər. Ancaq BMT Təhlükəsizlik Şurasında bu bəs etməyə də bilər. Şuranın daimi üzvü Çin hələ barışığa çağıran bəyanatlarla çıxış edir. Düzdür, Rusiyanın Qərblə birlikdə çıxış etməsi, faktiki, Çini tək qoya bilər".