Baki - Xəbər Qəzeti

Elçin Mirzəbəyli: "Ləğv prosesi birtərəfli qaydada olduğundan, hüquqi baxımdan Tehrandan nəsə tələb edə, etiraz edə bilmərik"

   Yadigar Məmmədli: "Jurnalistin fəaliyyətilə bağlı başqa ölkəyə gedərkən aidiyyəti qurumlara müraciət etməsi baxımından bu mümkündür"

   Əflatun Amaşov: "İran rəsmisinin jurnalistlərlə bağlı açıqlaması başadüşülən deyil"

   Aynur Camalqızı: "Bu heç də yaxşı hal deyil, söz və mətbuat azadlığına qarşı həqarətdir"

   Bu günlərdə Bakıda səfərdə olan İran xarici işlər nazirinin müavini Həsən Qaşqavi jurnalistlərə açıqlamasında, bir sıra məsələlərlə yanaşı, azərbaycanlıların İrana səfərlərilə bağlı viza rejiminin ləğvinə də toxunub. Onun dediyinə görə, viza rejiminin ləğvi barədə qərar İrana səfər edəcək Azərbaycan jurnalistlərinə şamil edilməyəcək: "Jurnalistlər üçün viza ləğv olunmur, onlar İrana getmək üçün viza almalıdır.
   Xatırladaq ki, hələ keçən ilin sonlarında Tehran tərəfi Azərbaycan vətəndaşlarının İrana səfərləri üçün viza rejiminin birtərəfli qaydada ləğvi məsələsini qaldırmışdı. Buna əsasən də cari il fevralın 1-dən sözügedən kateqoriyalı insanlar üçün İrana viza rejimi rəsmi olaraq ləğv edilib. Həmin vaxt jurnalistlərin bu hüquqdan məhrum edilməsi barədə hər hansı bir fikir səslənməmişdi. İndi isə İran XİN rəsmisinin sözlərindən belə anlaşılır ki, başqalarından fərqli olaraq, media işçiləri sözügedən imtiyazlardan istifadə edə bilməyəcək. Bu məsələ isə anlaşılmazlıq yaradıb. Beynəlxalq prinsiplərə görə, viza rejiminin ləğvi zamanı onun cinayətkar olmayan hansısa bir kateqoriyalı insanlara şamil edilməməsi yolverilməzdir. Yəni ya viza rejimi ləğv edilməməli idi, ya da, bu baş veribsə, o hamıya aid olmalı idi. Burada hər hansı bir ayrıseçkiliyə qol qoymaq yolverilməzdir. Görəsən, İran rəsmilərinin viza rejiminin ləğvilə bağlı yol verdiyi ayrıseçkiliyə media təmsilçininin münasibəti necədir?
   "Xalq Cəbhəsi" qəzetinin baş redaktoru Elçin Mirzəbəylinin fikrincə, həmin hərəkət diplomatik, beynəlxalq hüquqi normalara uyğun gəlməyən, bir ölkənin vətəndaşlarının digərlərindən ayrıseçkilik əsasında fərqləndirilməsi üçün atılan bir addımdır. Bu da, həmsöhbətimizə görə, İran rejiminin faktiki olaraq mahiyyətindən irəli gəlir: "Onlar bununla bir daha sübuta yetirirlər ki, jurnalistlərdən çəkinirlər. Ölkədə baş verən proseslər barəsində medianın obyektiv məlumatlar yaya biləcəyindən ehtiyatlanırlar. Bu baxımdan da viza rejiminin ləğvini jurnalistələrə şamil etmirlər. Eyni zamanda, bu jurnalistlərə bir təzyiq formasıdır. Ancaq hesab edirəm ki, həddindən artıq cəfəng bir təzyiq formasıdır. Çünki Azərbaycandan İrana səfər etmək istəyən jurnalistləri barmaqla saymaq olar. İnanmıram kimsə bu ölkəyə səfər etmək niyyətinə düşsün. Ona görə, əslində səslənən fikirlərin də bir əhəmiyyəti yoxdur. Sadəcə olaraq özləri-özlərini növbəti dəfə biabır etdilər. Bununla onlar İranın jürnalistlərə hansı münasibət sərgilədiyini bir daha bütün dünyaya nümayiş etdirdilər. Və bir daha sübut olundu ki, bu ölkədə söz azadlığı, insan haqlarına münasibət hansı səviyyədədir. Mətbuat Azərbaycan vətəndaşlarının diqqətinə çatdırmalıdır ki, onlar mümkün qədər İrana belə səfərlərdən imtina etsinlər. Bununla onlar Azərbaycan xalqının jurnalistlərə olan münasibətini ortaya qoya bilərlər. Mətbuat Şurasının bu cəhətdən həmin olaya münasibəti, hesab edirəm ki, hüquqi cəhətdən düzgün olmazdı. Çünki viza rejiminin ləğvi ikitərəfli qaydada aparılan iş olmayıb. İranla Azərbaycan arasında viza rejiminin ləğvilə bağlı ikitərəfli müqavilə bağlansaydı və burada qeyd olunsaydı ki, jurnalistlər bu imtiyazdan kənarda qalır, o zaman məsələyə hüquqi baxımdan münasibət bildirmək olardı. Hazırkı məqamda isə bu, onların öz istəyilə atılan addımdır. Müəyyənləşdirmə prinsipləri də məhz onların atdığı addımlardan irəli gəlir. Buna rəsmi formada bizim hər hansı bir etirazımız, hesab edirəm ki, yersizdir. Çünki ləğv prosesi birtərəfli qaydada olduğundan, hüquqi baxımdan onlardan nəsə tələb edə bilmərik".
   Demokratik Jurnalistlər Liqasının rəhbəri Yadigar Məmmədli İran rəsmiləri tərəfindən jurnalistlərə göstərilən bu münasibəti qəribə bir münasibət kimi dəyərləndirdi: "Çox qəribə münasibətdir. Amma mənə elə gəlir ki, jurnalistin öz fəaliyyətilə bağlı başqa ölkəyə gedərkən aidiyyəti qurumlara müraciət etməsi baxımından bu mümkündür. Başqa halda jurnalist də vətəndaş olaraq hamının istifadə etdiyi imtiyazdan sərbəst surətdə istifadə edə bilər.
   Axı biz xaricə gedərkən jurnalist vəsiqəsini deyil, pasportu göstəririk. Əslində bu tam izah olunmayan bir münasibətdir. Bu münasibətdə birtərəflik var, bütövlüksə yoxdur. Burada hədəflər tam bildirilməyib".
   Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov da vurğuladı ki, İran rəsmisinin jurnalistlərlə bağlı açıqlaması başadüşülən deyil: "Mətbuat Şurası məsələ ilə bağlı müəyyən araşdırma aparır. Bu gün (dünən-red.) səhərdən əməkdaşlarımız İran səfirliyinə zəng edib məsələyə aydınlıq gətirməyə çalışır. Ondan sonra biz öz münasibətimizi bildirəcəyik. Hələlik araşdırma gedir, onun nəticəsi ortalıqda olduqdan sonra biz öz fikrimizi bildirəcəyik. Bir fərd olaraq, vətəndaşları müəyyən qisimlərə bölmək mənim üçün anlaşılan deyil. Jurnalistika açıq bir sənətdir".
   Millət vəkili Aynur Camalqızı məsələyə insan haqları nöqteyi-nəzərindən yanaşaraq, İran tərəfindən mediaya qoyulan məhdudiyyəti ayrıseçkilik kimi dəyərləndirdi: "Bu heç də yaxşı hal deyil, söz və mətbuat azadlığına qarşı həqarətdir. Həmin hal İranda söz və mətbuata hörmətin olmamasının təzahürüdür.
   Arzu etməzdim ki, İran kimi bir dövlətin rəhbərliyində olan şəxs belə bir ifadə işlətsin. İnsan haqları nöqteyi-nəzərindən də bu ayrıseçkilik əlamətidir. Vətəndaşın hansı peşə sahibi olmasının məsələyə heç bir aidiyyəti yoxdur. İki dövlət arasında viza rejimi ləğv olunubsa, bu, istisnasız olaraq hər kəsə, o cümlədən də jurnalistlərə şamil olunmalıdır. İran rəsmisinin açıqlamasında təzad və ziddiyyət görürəm və onu normal qarşılamıram. Parlamentin növbəti iclaslarından birində, problem həllini tapmasa, şübhəsiz, məsələni qaldıra bilərəm".