21/11/2017 21:23
728 x 90

Te­lee­fir­lə­ri­mi­zə yol ta­pan aq­res­siv ruh­lu ciz­gi film­lə­ri...

img

Kö­nül Va­qif­qı­zı: "On­la­rın ək­sə­riy­yə­ti uşaq psi­xi­ka­sı­nı zə­də­lə­yir"

Ay­dın Xan Əbi­lov: "Bu mə­sə­lə nə te­le­vi­zi­ya­lar, nə də ki­no­te­atr­lar tə­rə­fin­dən nə­zə­rə alı­nır"

 

Uşaq­la­rın dün­ya­gö­rü­şü­nün for­ma­laş­ma­sın­da, on­la­rın ye­ni in­for­ma­si­ya­lar al­ma­sın­da ciz­gi film­lə­ri­nin ro­lu da­nıl­maz­dır. Am­ma han­sı möv­zu­da, han­sı ruh­da və janr­da olan ciz­gi film­lə­ri?

Bu gün bü­tün dün­ya­da is­teh­sal olu­nan ciz­gi film­lə­ri­nin bö­yük his­sə­si uşaq yad­da­şı­nı ya­ra­la­ma­ğa yö­nəl­di­lib. Yə­ni ide­ya­sı, məz­mu­nu, təs­vir­lə­ri bir­ba­şa uşaq­la­rın bey­nin­də zə­də­lər ya­ra­dır. Bu mə­nə­vi zə­də­lər son­ra­dan uşaq­la­rın yad­da­şın­da, xa­rak­te­rin­də də­rin iz bu­ra­xır. Va­li­deyn nə qə­dər ça­lı­şır, uşaq­la­rı bu möv­zu­lu ciz­gi film­lə­rin­dən ya­yın­dı­ra bil­mir. Çün­ki te­le­vi­zi­ya­lar, ki­no­te­atr­lar, in­ter­net şə­bə­kə­sin­də be­lə "mul­tik­lər" çox­luq təş­kil edir. Ümu­miy­yət­lə, te­le­vi­zi­ya­lar küt­lə­vi ya­yım hə­ya­ta ke­çir­di­yi üçün, təq­dim et­di­yi ciz­gi film­lə­ri­nin məz­mu­nu­na xü­su­si önəm ver­mə­li­dir. Tə­əs­süf­lər ol­sun ki, bu­nu nə­zə­rə al­maq əvə­zi­nə, aq­res­si­ya aşı­la­yan ciz­gi film­lə­ri­nin ya­yı­mı­nı da­vam et­di­rir­lər. Yer­li te­le­vi­zi­ya­lar­da da, öl­kə­miz­də ya­yım­la­nan xa­ri­ci te­le­vi­zi­ya­lar­da da ciz­gi film­lə­ri­nin gös­tə­ril­mə­si ba­xı­mın­dan ey­ni və­ziy­yət mü­şa­hi­də edi­lir. San­ki uşaq­la­rı bi­lə­rək­dən psi­xo­lo­ji uçu­ru­ma itə­lə­yir­lər.

Azər­bay­can te­le­vi­zi­ya­la­rı müx­tə­lif xa­ri­ci ki­no kom­pa­ni­ya­la­rın­da is­teh­sal edi­lən ciz­gi film­lə­ri alır və az­yaş­lı ta­ma­şa­çı­la­ra təq­dim edir. Əs­lin­də isə, hər möv­zu­da çə­ki­lən ciz­gi fil­mi ya­yı­ma bu­ra­xıl­ma­ma­lı­dır. Ma­cə­ra jan­rın­da olan ciz­gi film­lə­ri­nin də ək­sər səh­nə­lə­rin­də "öl­dür­mək", "qan" "qi­sas al­ma" "zül­met­mə" səh­nə­lə­ri yer alır. Əs­lin­də, te­le­vi­zi­ya­lar xü­su­si ola­raq tə­li­mat­lan­dı­rıl­ma­lı­dır ki, zo­ra­kı­lıq mo­tiv­lə­ri olan ciz­gi film­lər ya­yım­lan­ma­sın. Ya da elə sa­at­da ya­yım­lan­sın ki, hə­min vaxt uşaq­lar te­le­vi­zi­ya qar­şı­sın­da ol­ma­sın. Əl­bət­tə, bu ciz­gi film­lə­ri­nin ək­sə­riy­yə­ti bö­yük­lə­rin qav­ra­ya bi­lə­cə­yi tərz­də çə­ki­lib. Ümu­miy­yət­lə, film­lə­rin və ciz­gi film­lə­ri­nin təq­dim edil­mə­si sa­hə­sin­də təs­ni­fat­lan­dır­ma müt­ləq­dir. Təs­ni­fat­lan­dır­ma apa­rıl­say­dı, möv­cud prob­lem də ol­maz­dı.

Bu gün ki­fa­yət qə­dər hu­ma­nizm, bi­lik, müs­bət ener­ji aşı­la­yan ciz­gi fil­mi var və te­le­vi­zi­ya­lar bu möv­zu­lar­da olan "mul­tik"lə­ri nü­ma­yiş et­dir­səy­di, da­ha məq­sə­də­uy­ğun olar­dı.

Psi­xo­loq Kö­nül Va­qif­qı­zı bi­zim­lə söh­bə­tin­də bil­dir­di ki, zo­ra­kı­lıq aşı­la­yan ciz­gi film­lə­ri­nin uşaq psi­xi­ka­sı­na vur­du­ğu zə­rə­rin mən­fi nə­ti­cə­si­ni gə­lə­cək­də gö­rə­cə­yik: "Ka­nal­la­rı­mı­zın ço­xun­da zo­ra­kı­lıq aşı­la­yan ciz­gi film­lə­ri nü­ma­yiş olu­nur. Bu gün dün­ya­da məş­hur olan ciz­gi film­lə­ri­ni gös­tə­rir­lər ki, uşaq­lar bax­sın. Am­ma on­la­rın ək­sə­riy­yə­ti uşaq psi­xi­ka­sı­nı zə­də­lə­yir. Vax­ti­lə be­lə bir ten­den­si­ya var­dı - uşaq­la­rı zo­ra­kı­lıq­dan qo­ru­maq. Am­ma bu gün o ciz­gi film­lə­ri­ni təq­dim et­mək­lə uşaq­la­rı­mı­zı zo­ra­kı­lı­ğa alış­dı­rı­rıq. Uşaq an­la­mır, ora­da gör­dü­yü han­sı­sa bir səh­nə­ni tək­rar edə bi­lər. Ya­dı­nı­za gə­lər, keç­miş so­vet döv­rün­də "Tar­zan" fil­mi nə qə­dər xo­şa­gəl­məz ha­di­sə­lər tö­rən­mə­si­nə sə­bəb ol­muş­du. Aq­res­siv­lik aşı­la­yan ciz­gi film­lə­ri də uşaq­la­ra pis tə­sir edir. Bu bir­ba­şa on­la­rın xa­rak­te­ri­nə si­ra­yət edir. Mən­cə, uşaq­lar üçün nə­zər­də tu­tu­lan hər bir vi­zu­al nü­mu­nə saf-çü­rük edi­lən­dən son­ra efi­rə ve­ril­mə­li­dir. Elə ciz­gi fil­mi var ki, ona 10-12 yaş­lı uşaq ba­xa bi­lər, 6 yaş­lı uşa­ğın ona bax­ma­sı qa­da­ğan edil­mə­li­dir və s. Təs­ni­fat­lan­dır­ma­ya önəm ve­ril­mə­li­dir. Təs­ni­fat­lan­dır­ma­nın  ol­ma­ma­sı fə­sad­lar ya­ra­da­caq".

Mü­sa­hi­bi­miz he­sab edir ki, va­li­deyn­lər bu mə­sə­lə­də diq­qət­li ol­ma­lı­dır. Psi­xo­lo­qun bil­dir­di­yi­nə gö­rə, uşaq­la­rı­mı­zın gə­lə­cə­yi­ni qo­ru­maq üçün hər kəs əlin­dən gə­lə­ni et­mə­li­dir.

Ye­ni Sə­nət­çi­lər və Ya­zar­lar Bir­li­yi­nin rəh­bə­ri, kul­tu­ro­loq Ay­dın Xan Əbi­lo­vun söz­lə­ri­nə gö­rə də, te­le­vi­zi­ya­lar­da, ki­no­te­atr­lar­da və in­ter­net­də təq­dim edi­lən ciz­gi film­lə­ri və oyun­la­rın ək­sə­riy­yə­ti uşaq­la­rın psi­xo­lo­gi­ya­sı­na cid­di zi­yan vu­rur: "Ciz­gi film­lə­ri­nin də yaş ka­te­qo­ri­ya­la­rı var. Bu mə­sə­lə isə nə te­le­vi­zi­ya­lar, nə də ki­no­te­atr­lar tə­rə­fin­dən nə­zə­rə alı­nır. Təs­ni­fat­lan­dır­ma va­cib­dir və təq­dim edi­lən ciz­gi film­lə­ri müt­ləq yaş ka­te­qo­ri­ya­la­rı­na uy­ğun ol­ma­lı­dır. De­yim ki, bu mə­sə­lə so­vet döv­rün­də də nə­zə­rə alın­mır­dı. O il­lər­də də zo­ra­kı­lıq mo­tiv­lə­ri olan ciz­gi film­lə­ri var idi və nü­ma­yiş olu­nur­du. İn­di də bu və­ziy­yət da­vam edir. Bu ha­lın möv­cud­lu­ğu küt­lə­vi ola­raq uşaq­lar­da aq­res­si­ya for­ma­laş­dı­rır. Baş­qa döv­lət­lə­ri de­yə bil­mə­rəm, Ru­si­ya və Tür­ki­yə te­le­vi­zi­ya­la­rın­da si­qa­ret, iç­ki, nar­ko­tik və di­gər mə­sə­lə­lər­lə bağ­lı səh­nə­lər uşaq­la­rın te­le­vi­zi­ya qar­şı­sın­da ol­du­ğu sa­at­la­ra tə­sa­düf edir­sə, on­lar fərq­li təq­dim edi­lir. Si­qa­re­tin, iç­ki­nin üs­tü­nə qa­ra lə­kə sa­lı­nır ki, uşaq onun­la ma­raq­lan­ma­sın. Biz­də isə be­lə de­yil. Bu mə­sə­lə­də diq­qət­li ol­ma­lı­yıq. Aq­res­si­ya aşı­la­yan ciz­gi film­lə­ri, ki­no­lar, oyun­lar təq­dim edil­mə­li de­yil. Bir müd­dət əv­vəl Ya­po­ni­ya­da gös­tə­ri­lən se­ri­al ciz­gi film­lə­rin­dən bi­ri qa­da­ğan edil­di. Sə­bəb isə bun­dan iba­rət idi ki, bu ciz­gi fil­mi aq­res­siv­lik aşı­la­yır­dı. Bu ciz­gi film­lə­ri­ni çə­kən­lər bu­nun va­si­tə­si­lə öz ide­ya­la­rı­nı ye­ri­dir­lər. Tə­əs­süf ki, ciz­gi fil­mi adı al­tın­da bi­zə çox şey ötü­rür­lər".

İra­də SA­RI­YE­VA

Son xəbərlər