20/02/2017 22:35
728 x 90

Pre­zi­dentdən Azər­bay­ca­nı "kre­dit müs­təm­lə­kə­si­nə" çe­vir­mək is­tə­yən bey­nəl­xalq ma­liy­yə qu­rum­la­rı­na sərt məz­mun­lu me­saj...

img

Son il­lər­də Azə­ray­ca­nın hə­ya­ta ke­çir­di­yi ener­ji la­yi­hə­lə­ri­nə bey­nəl­xalq miq­yas­da da bö­yük ma­raq mü­şa­hi­də olu­nur. Elə bu sə­bəb­dən­dir ki, hə­min la­yi­hə­lə­rə dün­ya­nın apa­rı­cı ma­liy­yə qu­rum­la­rı kül­li miq­dar­da və­sa­it ayır­maq­dan be­lə çə­kin­mir.

Düz­dür, bə­zi da­i­rə­lər qeyd olu­nan xü­sus­da ay­rı­lan ma­liy­yə və­sa­i­ti ilə bağ­lı Azər­bay­ca­na mü­əy­yən şərtlər diq­tə et­mə­yə ça­lış­dı­lar. Am­ma fə­a­liy­yət­lə­ri fi­as­ko­ya uğ­ra­dı. Çün­ki həm Azər­bay­ca­nın özü­nün ma­liy­yə im­kan­la­rı hə­min şərtlə­rin diq­tə olun­ma­sı­nın qar­şı­sı­nı alır, həm də di­gər al­ter­na­tiv bey­nəl­xalq ma­liy­yə qu­rum­la­rın­dan öl­kə­nin kre­dit al­maq im­kan­la­rı ki­fa­yət qə­dər bö­yük­dür. Yan­va­rın 10-da pre­zi­dent İl­ham Əli­yev Na­zir­lər Ka­bi­ne­ti­nin 2016-cı ilin so­si­al-iq­ti­sa­di in­ki­şa­fı­nın ye­kun­la­rı­na və qar­şı­da du­ran və­zi­fə­lə­rə həsr olu­nan ic­la­sın­da bu xü­sus­da "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"nin tim­sa­lın­da çox ma­raq­lı mə­qam­la­ra to­xun­du. Döv­lət baş­çı­sı xa­tır­lat­dı ki, bu il "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"nin ya­ra­dıl­ma­sı ilə bağ­lı çox bö­yük iş­lər gö­rü­lə­cək: "Bu nə­həng la­yi­hə­ni ma­liy­yə­ləş­dir­mək üçün bi­zim ki­fa­yət qə­dər öz və­sa­i­ti­miz var. Bey­nəl­xalq ma­liy­yə qu­rum­la­rı da bu la­yi­hə­yə və­sa­it ayı­rır­lar... Əgər kim­sə dü­şü­nür­sə ki, bu la­yi­hə­nin ic­ra­sı ilə bağ­lı biz­də prob­lem ola­caq, o səhv edir. Mən nə­yə gö­rə bu­nu de­yi­rəm? Çün­ki bi­li­rəm ki, bə­zi si­ya­si da­i­rə­lər nef­tin qiy­mə­ti­nin düş­mə­si ilə bağ­lı ya­ran­mış və­ziy­yət­dən is­ti­fa­də edə­rək de­yir­lər ki, Azər­bay­ca­nın in­di pu­lu aza­lıb, Azər­bay­can in­di ağır, çə­tin və­ziy­yə­tə dü­şüb, "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"ni ma­liy­yə­ləş­dir­mək üçün pu­lu yox­dur, ona gö­rə gə­lin Azər­bay­ca­na təz­yiq edək, öz tə­ləb­lə­ri­mi­zi qo­yaq, öz ma­raq­la­rı­mı­zı tə­min edək ki, o şərtlə biz Azər­bay­ca­na kre­dit ve­rə bi­lə­rik. Bax bu, ke­çən il ər­zin­də mü­şa­hi­də edi­lən mən­zə­rə idi, çox ucuz, ne­cə de­yər­lər, çox lə­ya­qət­siz hə­rə­kət­lər idi.

İlk növ­bə­də, heç bir kə­nar qüv­və bi­zi is­tə­mə­di­yi­miz la­yi­hə­yə cəlb edə bil­məz, bu bi­rin­ci­si. Bi­zim üçün əsas döv­lə­ti­mi­zin, xal­qı­mı­zın ma­raq­la­rı­dır. İkin­ci­si, heç kim bi­zə heç nə­yi diq­tə edə bil­məz... Onu da qeyd et­mə­li­yəm ki, biz tək­cə Av­ro­pa ma­liy­yə qu­rum­la­rı ilə iş­lə­mi­rik, biz Asi­ya ma­liy­yə qu­rum­la­rı ilə də iş­lə­yi­rik və da­ha da sə­mə­rə­li iş­lə­yi­rik, da­ha asan yol­la və­sa­it əl­də edi­rik. Mi­sal üçün, Asi­ya İn­ki­şaf Ban­kı bu la­yi­hə­yə bö­yük və­sa­it ayı­rır, özü də qı­sa müd­dət ər­zin­də. Asi­ya İnfrastruk­tur Ban­kı da - biz özü­müz də bu ban­kın tə­sis­çi­si­yik - qı­sa müd­dət ər­zin­də bö­yük və­sa­it ayı­rıb. Bu qaz Asi­ya­ya get­mə­yə­cək, Av­ro­pa­ya ge­də­cək, an­caq və­sa­i­ti biz Asi­ya­dan alı­rıq. Ona gö­rə, əgər kim­sə dü­şü­nür­sə ki, biz in­di çə­tin, çı­xıl­maz və­ziy­yət­də­yik və bi­zim qar­şı­mız­da han­sı­sa əsas­sız tə­ləb qo­yu­la bi­lər, ta­ma­mi­lə yan­lış ya­naş­ma­dır. Heç kim bi­zim qar­şı­mız­da heç bir tə­ləb qo­ya bil­məz. İs­tə­yir­lər əmək­daş­lıq et­sin­lər, is­tə­mir­lər­sə bi­zə də la­zım de­yil. "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"ni biz ic­ra edə­cə­yik və vax­tın­da".

Hə­qi­qə­tən də Azər­bay­can "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"ni hə­ya­ta ke­çir­mək üçün bö­yük ma­liy­yə im­kan­la­rı­na ma­lik­dir. Di­gər tə­rəf­dən, qeyd olun­du­ğu ki­mi, bey­nəl­xalq ma­liy­yə qu­rum­la­rı­nın da la­yi­hə­yə ma­ra­ğı bö­yük­dür. Mə­sə­lən, Pre­zi­den­tin ba­rə­sin­də bəhs et­di­yi Asi­ya İnfrastruk­tur İn­ves­ti­si­ya Ban­kı (Aİ­İB) "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"nin əsas tər­kib his­sə­si olan TA­NAP üçün ayır­dı­ğı kre­di­ti yan­va­rın 10-da təs­diq edib. Kre­di­tin məb­lə­ği 600 mil­yon ABŞ dol­la­rı­dır. Qeyd edək ki, bu, Aİ­İB-in Dün­ya Ban­kı Qru­pu ilə bir­gə ma­liy­yə­ləş­dir­di­yi mul­ti­ma­liy­yə­ləş­mə­nin bir his­sə­si­dir. Aİ­İB-in vit­se-pre­zi­den­ti və in­ves­ti­si­ya­lar üz­rə baş me­ne­ce­ri Dej Pan­di­an isə de­yib ki, TA­NAP ener­ji ba­za­rın­da əsas oyun­çu­la­rın ak­tiv­li­yi­ni ar­tı­ra­caq: "TA­NAP Asi­ya ilə Av­ro­pa ara­sın­da ener­ji infrastruk­tu­ru­nun möh­kəm­lən­mə­si­nə, Azər­bay­ca­nın iq­ti­sa­di gü­cü­nün da­ha da artma­sı­na tə­sir edə­cək. Azər­bay­can Tür­ki­yə­nin və bir sı­ra Cə­nu­bi Av­ro­pa öl­kə­lə­ri­nin ener­ji təh­lü­kə­siz­li­yin­də əsas rol oy­na­yır". Xa­tır­la­daq ki, 2016-cı il de­kab­rın 20-də Dün­ya Ban­kı­nın Di­rek­tor­lar Şu­ra­sı TA­NAP-a 800 mil­yon dol­lar­lıq kre­dit ay­rıl­ma­sı­na da­ir qə­rar qə­bul edib. Qə­ra­ra gö­rə, hə­min və­sa­i­tin 400 mil­yon dol­lar­lıq his­sə­si­ni Azər­bay­can döv­lə­ti­nin zə­ma­nə­ti­lə "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi" QSC, di­gər his­sə­si­ni isə Tür­ki­yə döv­lə­ti­nin zə­ma­nə­ti­lə BO­TAŞ şir­kə­ti əl­də edib. Dün­ya Ban­kı­nın TA­NAP la­yi­hə­si­nə ayır­dı­ğı 800 mil­yon ABŞ dol­la­rı də­yə­rin­də olan kre­dit 30 il müd­də­ti­nə ve­ri­lib. Ban­kın vit­se-pre­zi­den­ti Si­ril Mul­ler de­yib ki, təm­sil et­di­yi qu­rum "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"nə kre­dit ayır­maq­dan məm­nun­dur: "TA­NAP rə­qa­bə­tə şə­ra­it ya­ra­da­caq, Azər­bay­can və Tür­ki­yə əha­li­si üçün ye­ni iq­ti­sa­di im­kan­lar ya­ra­da­caq. O, həm­çi­nin re­gi­o­nal ti­ca­rə­ti, əla­qə­lə­rin in­ki­şa­fı­nı və Av­ro­pa və Tür­ki­yə­də ener­ji təh­lü­kə­siz­li­yi­nin tə­min edil­mə­si­ni dəs­tək­lə­yə­cək".

Be­lə bir vaxtda Çox­tə­rəf­li İn­ves­ti­si­ya Tə­mi­na­tı Agentli­yi (MI­GA) TA­NAP la­yi­hə­si­nə ay­rı­lan in­ves­ti­si­ya­lar üz­rə 1,2 mil­yard dol­lar də­yə­rin­də zə­ma­nə­ti­ni təs­diq edib. Qeyd edək ki, MI­GA-nın bu zə­ma­nə­ti TA­NAP-a di­gər ma­liy­yə mən­bə­lə­rin­dən cəlb edi­lən kre­dit re­sursla­rı­nın ucuz­laş­ma­sı­na im­kan ve­rə­cək. Xa­tır­la­daq ki, MI­GA Dün­ya Ban­kı Qru­pu­na da­xil­dir və əsas funksi­ya­sı in­ki­şaf­da olan öl­kə­lər­də bir­ba­şa xa­ri­ci in­ves­ti­si­ya­la­rın təş­viq edil­mə­si­dir. TA­NAP-a təx­mi­nən 4 mil­yard dol­lar məb­lə­ğin­də və­sa­it cəlb edi­lə­cə­yi göz­lə­nir. Bu­nun bö­yük his­sə­si isə ar­tıq ay­rı­lıb. Elə bu da la­yi­hə­nin ma­liy­yə­ləş­mə­sin­də han­sı­sa prob­lem ol­ma­ya­ca­ğı­nı ay­dın su­rət­də nü­ma­yiş et­di­rir.

Na­hid SA­LA­YEV

Son xəbərlər